دیپ بایت؛ ناهنجاری فک و تاثیر آن بر سلامت دندانها
زهرا نوابی
نویسنده
فهرست محتوا
مطالعه7 دقیقه
دیپ بایت به وضعیتی اطلاق میشود که در آن دندانهای بالا و پایین به طور غیرطبیعی روی هم قرار میگیرند. در حالت نرمال، دندانهای جلویی فک بالایی باید کمی جلوتر از دندانهای فک پایینی قرار داشته باشند، حدود 1 تا 2 میلیمتر.
اما در شرایط اوربایت، این فاصله به 3 میلیمتر یا بیشتر افزایش مییابد. در دیپ بایت، عمق این اختلال به 4 تا 10 میلیمتر میرسد و در برخی موارد، دندانهای بالایی به قدری فراتر میآیند که دندانهای پایینی را به طور کامل پنهان میکنند. این وضعیت نه تنها روی ظاهر تاثیر میگذارد، بلکه میتواند باعث بروز مشکلاتی در جویدن و سلامت دهان شود.
علل دیپ بایت
وراثت : یکی از عوامل اصلی بروز دیپ بایت و انواع مال اکلوژن، وراثت است. ویژگیهای دندانی و فکی اغلب از والدین به فرزندان منتقل میشود. اگر یکی از والدین دارای بایت عمیق باشد، فرزندان آنها نیز ممکن است با همین مشکل مواجه شوند. این تاثیر میتواند به دلیل تنوع ژنتیکی در شکل و اندازه فکها و دندانها باشد.
اختلالات رشد فک : در دوران کودکی، عواملی چون تغذیه نامناسب، اختلالات هورمونی یا مشکلات ساختاری میتوانند بر رشد طبیعی فکها تاثیر بگذارند. این ناهنجاریها ممکن است باعث شوند که فک بالا یا پایین به طور نامتناسبی رشد کند و در نتیجه، همپوشانی دندانها دچار اختلال گردد.
مکیدن انگشت یا شست : عادت مکیدن انگشت یا شست که در کودکان شایع است، میتواند تاثیرات طولانی مدت روی دندانها و فکها بگذارد. این عمل میتواند باعث شود که دندانهای جلویی فک بالا به سمت جلو جابجا شوند و در نهایت، دیپ بایت را ایجاد کند.
استفاده از پستانک به مدت طولانی : پستانک، اگرچه در ابتدا برای آرامش کودکان طراحی شده است، اما استفاده طولانی مدت از آن میتواند مشکلات جدی به وجود آورد. فشار مداوم پستانک بر دندانهای جلویی میتواند به تغییرات ساختاری در فکها منجر شود. این تغییرات میتوانند به بروز دیپ بایت منجر شوند.
تنفس دهانی : تنفس از دهان به جای بینی، نه تنها روی سلامت کلی تاثیر میگذارد، بلکه میتواند به تغییرات دندانی نیز منجر شود. تنفس دهانی میتواند الگوی طبیعی رشد فکها و دندانها را مختل کند. این وضعیت میتواند به عدم توازن در موقعیت دندانها منجر شود و در نهایت، دیپ بایت را ایجاد کند.
از دست دادن زودهنگام دندانهای شیری : دندانهای شیری به عنوان نگهدارندههای فضای دندانهای دائمی عمل میکنند. از دست دادن زودهنگام این دندانها میتواند به جابجایی دندانهای مجاور و در نتیجه، به بروز دیپ بایت منجر شود. مطالعات نشان دادهاند که حفظ دندانهای شیری تا زمان مناسب میتواند از بروز مشکلات دندانی در آینده جلوگیری کند.
بیماریهای لثه : التهاب و عفونت در لثهها میتواند به تحلیل استخوانهای فک و در نتیجه، بروز دیپ بایت منجر شود. نتایج تحقیقات نشان میدهند که مراقبت از لثهها به طور مستقیم با سلامت دندانها مرتبط است و مشکلات لثه میتوانند عواقب جدی برای وضعیت بایت داشته باشند.
ضربه به فک : آسیبهای فکی میتوانند به جابجایی دندانها یا حتی شکستگی استخوان های فک منجر شوند. این مشکلات میتوانند به دیپ بایت و اختلالات دیگر دندانی منجر شوند.
اختلالات مفصل گیجگاهی فکی : اختلال در مفصل گیجگاهی فکی میتواند به تغییرات قابل توجهی در نحوه عملکرد فک و دندانها منجر شود.
تومورهای دهان یا فک : وجود تومور در ناحیه دهان یا فک میتواند به طور چشمگیری بر روی وضعیت دندانها و فکها تاثیر بگذارد. تحقیقات نشان دادهاند که تشخیص و درمان به موقع تومورها میتواند از بروز مشکلات جدی دندانی از جمله دیپ بایت جلوگیری کند.
عوارض و مشکلات ناشی از دیپ بایت
- در اختلال دیپ بایت، دندانهای قدامی عملکرد مناسبی ندارند و این موضوع بر فرآیند جویدن غذا تاثیر منفی میگذارد.
- فرورفتن لبههای دندانهای قدامی فک پایین به کام دهان، خطر ابتلا به بیماریهای دهان و دندان را افزایش میدهد.
- تحلیل لثهها یکی از عوارض جدی این وضعیت به شمار میرود که میتواند عواقب طولانیمدتی داشته باشد.
- فشار لبههای دندانهای قدامی فک بالا بر لثههای پایین، احتمال آسیب به لثهها و دندانهای فک پایین را افزایش میدهد.
- اصطکاک بین دندانها میتواند منجر به التهاب و عفونت در لثهها شود و سلامت دهان را به خطر بیندازد.
- تاثیر دیپ بایت بر زیبایی صورت فرد قابل توجه است؛ حتی تغییرات جزئی در ساختار دندانها میتوانند تاثیر معناداری بر ظاهر داشته باشند.
- در موارد شدیدتر، این عارضه میتواند بر روند رشد دندانی تاثیر منفی بگذارد و به مشکلات جدیتری منجر شود.
راههای تشخیص دیپ بایت
مراجعه منظم به دندانپزشکی گامی اساسی در حفظ سلامت دهان و دندان آنها به شمار میآید. این بازدیدها به شناسایی زودهنگام مشکلاتی مانند دیپ بایت کمک میکند. در کنار ویزیتهای دورهای، برخی نشانهها میتوانند زنگ خطر باشند:
درد مزمن در فک : این درد میتواند نشاندهنده وجود اختلالات ساختاری باشد که نیاز به توجه دارد.
سردرد : سردردهایی که در حین یا بعد از غذا خوردن بروز میکنند، میتوانند به تحریک اعصاب مرتبط باشند.
دندان قروچه : این عادت نه تنها نشانهای از استرس است، بلکه میتواند به دندانها آسیب برساند.
تحلیل رفتن مینای دندان : این وضعیت نشاندهنده خطرات جدی برای سلامت دندانها است.
سختی در جویدن : اگر کودک در جویدن غذا دچار مشکل شود، این موضوع میتواند به مشکلات گوارشی منجر گردد.
دشواری در بلع : این علامت ممکن است نشانهای از مشکلات ساختاری در دهان باشد.
مشکل در بیان کلمات : اگر کودک نتواند به راحتی صحبت کند، این موضوع میتواند روی روابط اجتماعی اش تاثیر بگذارد.
درمان دیپ بایت
دیپ بایت، اگرچه در هر سنی قابل درمان است، اما شروع این فرآیند در دوران کودکی به مراتب راحتتر و کارآمدتر خواهد بود. در این سنین، دندانها و استخوانها قابلیت انعطاف بیشتری دارند که به متخصصان کمک میکند تا تغییرات لازم را به سادگی اعمال کنند. در عوض، درمان دیپ بایت در بزرگسالان اغلب با چالشهای بیشتری روبهرو است.
درمان دیپ بایت با ارتودنسی
یکی از راههای شناختهشده برای اصلاح دیپ بایت، استفاده از ارتودنسی است. این روش خصوصا در مواردی که مشکلات دندانی و فکی حاد نیستند و کودک در سنین ۷ تا ۱۲ سالگی قرار دارد، نتایج بهتری به همراه دارد. در این بازه زمانی، قبل از تکمیل رشد استخوانهای فک، میتوان اقداماتی انجام داد که تاثیرات مثبت و ماندگاری ایجاد کند.
متخصص ارتودنسی با توجه به نیازهای خاص هر بیمار، میتواند از روشهای متفاوتی مانند ارتودنسی ثابت، متحرک یا نامرئی استفاده کند. در موارد خاص، دندانها و فک بهوسیله تجهیزات ارتودنسی به موقعیت بهتری هدایت میشوند. این روش به بهبود وضعیت دندانها و فک کمک کرده و جلو زدگی یا ناهنجاری فک را کاهش میدهد.
اصالح دیپ بایت با جراحی
در شرایط شدیدتر، جراحی فک به عنوان گزینهای جدی برای درمان دیپ بایت مطرح میشود. این عمل به عنوان جراحی ارتوگناتیک معمولا تحت بیهوشی کامل صورت میگیرد و در مواردی که ناهنجاری دیپ بایت حاد باشد و رشد استخوانها کامل شده باشد، ضروری است. این روش همچنین میتواند برای افرادی که با درمانهای ارتودنسی بهبودی نیافتهاند، کارآمد باشد.
در طی این جراحی، تیمی متشکل از ارتودنتیست و جراح فک و دندان در تلاشند تا فک را به وضعیت صحیح خود منتقل کنند. با استفاده از پیچها و تجهیزات خاص، فک در موقعیت جدید تثبیت میشود. این عمل میتواند به بهبود عملکرد دهان، افزایش زیبایی ظاهری و بهبود کیفیت زندگی فرد کمک کند.
