مشکلات پوست بعد از عمل بینی چه راههایی برای کاهش آن وجود دارد؟
زهرا نوابی
نویسنده
فهرست محتوا
مطالعه13 دقیقه
رینوپلاستی یا عمل زیبایی بینی همواره با هدف اصلاح نواقص بینی و بهبود زیبایی ظاهری آن انجام میشود. اما این عمل نیز مانند هر جراحی دیگر، عوارض کوتاه یا بلند مدت خاص خود را دارد. از جمله این عارضهها میتوان به انواع مشکلات پوستی روی بینی اشاره کرد. خوشبختانه این مشکلات معمولاً خفیف و موقتی هستند اما در برخی موارد ممکن است نیازمند مراجعه به پزشک باشند.
برخی عوامل از جمله انجام شدن جراحی به صورت غیر حرفهای، عدم رعایت مراقبتهای بعد از عمل و نوع پوست بیمار احتمال بروز چنین مشکلاتی را در پوست افزایش میدهند. چنانچه جراح از تجربه کافی برخوردار نباشد، ممکن است به بافتها یا عروق بینی آسیب وارد شود. چنین آسیبهایی میتوانند به بروز عارضههای پوستی بعد از رینوپلاستی منجر گردند. همچنین، مصرف دخانیات، قرار گرفتن در معرض نور خورشید، پانسمان نادرست و مصرف برخی داروها بعد از عمل، مشکلات پوستی بینی را تشدید مینمایند. در واقع هر عاملی که باعث عفونت، عدم اکسیژنرسانی و مانع گردش خون در سطح بینی شود، زمینهساز عوارض پوستی است.
از سوی دیگر برخی از انواع پوست، بیشتر مستعد عارضههای پوستی بعد از رینوپلاستی هستند. برای نمونه کسانی که پوست ضخیمی دارند، بعد از عمل با التهاب، براق شدن یا خارش بیشتری در بینی خود مواجه میگردند. هرچه پوست نازکتر باشد معمولاً مشکلات کمتری از این دست وجود دارد. اما از سوی دیگر در پوستهای نازک احتمال ظاهر شدن رگههای عنکبوتی شکل و قرمزی پوست بیشتر است. خبر خوب آنکه تمامی این مشکلات قابل پیشگیری، کنترل و درمان هستند. برای کسب اطلاعات بیشتر، در ادامه همراه ما باشید.
انواع مشکلات پوستی پس از جراحی بینی
هنگام مراجعه برای جراحی رینوپلاستی، یک جراح حرفهای و مجرب، دقت ویژهای روی نوع پوست بینی شما خواهد داشت. چرا که نوع پوست تاثیر زیادی بر نتیجه نهایی عمل و عوارض شایع پوستی بعد از آن میگذارد. بنابراین بسته به نوع پوست خود، باید انتظار برخی از مشکلات زیر را داشته باشید. اما جای نگرانی نیست. زیرا این نشانهها عمدتاً موقتی هستند و یک پزشک متخصص و ماهر میتواند تمامی این عارضهها را تحت کنترل نگهدارد.
براق شدن پوست بینی: این عارضه یکی از شایعترین موارد است. بروز آن به شکلی است که بینی به صورتی غیر طبیعی، براق یا چرب به نظر میرسد. این اتفاق اغلب ناشی از تحریک شدن غدد چربی پوست به واسطه جراحی است. همچنین، ممکن است به دلیل فعالتر شدن سلولهای پوستی در طول فرآیند ترمیم باشد. اگر پوست چربی دارید، احتمال ظهور این عارضه برای شما بیشتر است. از طرف دیگر گاهی خشکی بیش از حد پوست هم میتواند باعث براق شدن بینی شود. زیرا پوست برای جبران خشکی، شروع به تولید چربی اضافه میکند. در هر صورت، معمولاً موقتی است و بعد از چند ماه خودبهخود بهبود مییابد. اما میتوان از روشهایی برای کنترل چربی و حفظ تعادل در رطوبت پوست بینی نیز کمک گرفت.
پوست پوست شدن: قرار گرفتن بینی زیر گچ، ممکن است باعث خشکی پوست و کاهش رطوبت آن شود. در نتیجه پوستههایی روی بینی ظاهر میگردد. علت دیگر آن، تشکیل لایه جدیدی از پوست بعد از جراحی و ریختن لایههای قدیمی است. مرطوب نگهنداشتن بینی، قرار گرفتن در معرض هوای سرد و خشک، حضور طولانیمدت زیر نور خورشید یا لایهبرداری قوی میتواند این مشکل را شدیدتر نماید. در صورتی که پوست پوست شدن بینی با خارش شدید و قرمزی و التهاب همراه باشد، باید با پزشک مشورت کنید. چون میتواند نشانه عفونت یا حساسیت دارویی باشد. در غیر این صورت، موقتی بوده و بعد از مدتی، پوست به حالت عادی باز خواهد گشت.
جمع شدن پوست: این اتفاق تا حد زیادی ناشی از عدم مهارت جراح است. چراکه علت اصلی آن انطباق نداشتن مساحت پوست بینی با بافتهای زیرین آن است. از طرف دیگر، در افراد مسن بیشتر دیده میشود. زیرا به دلیل کاهش سطح کلاژنسازی و خاصیت ارتجاعی پوست در آنها، احتمال چروک یا جمع شدن پوست بینی بعد از عمل بالاتر است. اصلیترین روش پیشگیری و درمان این عارضه ماساژ ملایم و منظم بینی است. این امر به بهبود گردش خون در زیر سطح بینی کمک مینماید.
چرب شدن پوست: همانطور که اشاره کردیم، چرب شدن پوست با براق شدن بینی رابطه مستقیمی دارد. هر دوی آنها تابع عوامل یکسانی همچون به هم ریختن تعادل در چربی و رطوبت پوست بینی هستند.
دو رنگ شدن: دستکاری شدن بافتها و رگهای خونی حین جراحی ممکن است تجمع خون زیر پوست بینی و دو رنگ شدن آن را به دنبال داشته باشد. از طرف دیگر، التهاب یا عفونت ناشی از جراحی میتواند با تولید ملانین اضافه، لکههای تیره روی پوست ایجاد کند. گاه نیز در موارد نادر دو رنگ شدن پوست میتواند به دلیل نکروز پوستی باشد. به این معنی که به دلیل اختلال در جریان خون، بخشی از پوست دچار مرگ سلولی شده و به طور دائمی تغییر رنگ دهد.
قرمزی پوست: عوامل زیادی ممکن است بعد از عمل موجب قرمزی پوست بینی شوند. برای نمونه حساسیت به چسب بینی، محکم زدن چسبها، عدم تعویض به موقع چسب یا خشکی بینی از آن جمله است. بهترین کار برای جلوگیری از قرمز شدن بینی، عدم دستکاری و هیدراته نگهداشتن آن است. نوشیدن روزانه 8 تا 10 لیوان آب یا استفاده از کرمهای مخصوص به این کار کمک میکند.
التهاب پوست: معمولاً داشتن کمی ورم و التهاب بعد از هر عمل جراحی طبیعی است. از آنجا که در جریان رینوپلاستی، پوست بینی برداشته شده و روی بافتهای زیرین کار میشود، بعد از عمل باید پوست دوباره به این بافتها پیوند بخورد. این پیوند با ایجاد نوعی بافت چسبنده به نام فیبروز صورت میگیرد. تولید فیبروز اضافی زیر پوست ،خود میتواند از عوامل التهاب بینی باشد. اما پزشک میتواند به سادگی این التهاب را کنترل نماید تا پس از چند ماه، بینی تورم و التهابی نداشته باشد.
تیره شدن پوست: تیره شدن پوست نیز از عواملی مشابه با دو رنگ شدن بینی تبعیت میکند. این عارضه میتواند به دلیل آسیب به عروق خونی، افزایش تولید ملانین در پوست یا حتی در موارد نادر، نکروز پوستی رخ دهد. تیره شدن پوست معمولاً در افرادی با پوست تیره بیشتر به چشم میخورد و قرار گرفتن در معرض نور خورشید میتواند آن را تشدید نماید.
جوش زدن: تماس طولانیمدت گچ با پوست، تجمع چربی و عرق زیر آن و همچنین بسته شدن منافذ پوستی از عوامل ایجاد جوش روی بینی است. تحریک شدن غدد چربی به دلیل انجام جراحی، تغییرات هورمونی ناشی از استرس عمل و عدم مراقبت صحیح بعد از عمل از دیگر دلایل آن است. در صورتی که جوشها چرکی و دردناک شدند یا بعد از چند هفته بهبود نیافتند، مراجعه به پزشک ضرورت دارد.
خارش پوست: خارش پوستی از نشانههای ترمیم هر نوع زخم است. بنابراین طی فرآیند بهبود جای عمل بینی نیز طبیعی است. اما در برخی موارد ممکن است ناشی از حساسیت به مواد جراحی، پمادها یا داروها باشد. همچنین اگر همزمان با قرمزی و تورم زیاد رخ دهد، میتواند نشاندهنده عفونت خفیف باشد. در هر صورت باید از خاراندن بینی خودداری نموده و از کمپرس سرد یا سایر روشهای درمانی که پزشک توصیه میکند، استفاده نمایید.
علل بروز مشکلات پوستی پس از جراحی بینی
با توجه به انواع مشکلات عنوانشده، ریشه اصلی بروز آنها به موارد زیر برمیگردد:
تروما به پوست: دستکاری زیاد پوست بینی حین جراحی و عدم تبحر جراح میتواند مشکلات متعددی را پدید آورد. آسیب رسیدن به بافت یا عروق خونی بینی، ریشه اصلی عوارض جدیتر همچون نکروز پوستی است. به همین علت، انتخاب بهترین جراح بینی، اهمیت ویژهای در پیشگیری از این مشکلات دارد.
تورم و التهاب: التهاب و تورم بینی خود میتواند عاملی برای بسته شدن منافذ پوست و زمینهساز عارضههایی همچون جوش روی بینی شود. همچنین میتواند روند طبیعی بازسازی پوست را مختل نموده و باعث پوسته پوسته شدن، افزایش تولید رنگدانهها یا تحریک غدد چربی شود.
عفونت: عفونتها ممکن است خود عاملی برای ایجاد التهاب شدید، خارش، قرمزی و حساسیت بیشتر پوست بینی باشند. در صورتی که عفونت به موقع تشخیص داده و درمان نشود، احتمال دارد به مشکلات پوستی جدیتر و دائمی منجر گردد. در آن شرایط، تنها درمان ممکن، جراحی مجدد خواهد بود.
استفاده از آتل و پانسمان: قرار گرفتن بینی برای مدت طولانی زیر گچ، آتل و پانسمان، شرایط را برای بسته شدن منافذ پوستی و تجمع چربیها فراهم مینماید. بنابراین میتواند به هم خوردن تعادل در چربی پوست، پوسته پوسته شدن، براق شدن یا ایجاد جوشهای چرکی و سرسیاه را روی بینی به دنبال داشته باشد. بهترین کار برای مقابله با این اتفاق، تعویض به موقع پانسمانها و پاکیزه نگهداشتن پوست بینی بعد از عمل است.
تغییرات هورمونی: گاهی اوقات به دلیل استرس ناشی از جراحی ،بیمار بعد از عمل رینوپلاستی دچار تغییرات هورمونی میشود. مصرف برخی از داروهای تجویزی نیز میتواند تعادل هورمونها را در بدن شخص بر هم بزند. علاوه بر آن غالباً بعد از جراحی، هورمونهایی مانند تستوسترون و آندروژنها به عنوان واکنش طبیعی بدن به جراحی افزایش مییابند. این اتفاق بر فرآیند ترمیم پوست اثر گذاشته، احتمال ایجاد آکنه هورمونی، التهاب، حساسیت پوستی و تولید چربی پوست را بالا میبرد.
حساسیت: برخی از بیماران نسبت به داروها یا پمادهای تجویزی، چسب بینی، شرایط محیطی مانند آلودگی هوا و غیره واکنشهای آلرژیک نشان میدهند. این حساسیتها میتواند التهاب، قرمزی، خارش یا تولید جوشهای پوستی را تشدید نماید. با شناسایی و کنترل این عوامل حساسیتزا برای هر بیمار میتوان جلوی بسیاری از مشکلات پوستی بعد از عمل بینی را گرفت.
روشهای درمان مشکلات پوستی بعد از جراحی بینی
عمده عارضههای پوستی بینی بعد از رینوپلاستی ناشی از چند عامل انگشتشمار هستند. با انجام چند نکته ساده و قرار گرفتن زیر نظر پزشک، به آسانی میتوان این عوامل را مدیریت نموده و مشکلات ناشی از آن را از میان برداشت.
تمیز نگه داشتن پوست: شستشوی روزانه بینی با آب ولرم یا شویندههایی که با مشورت پزشک انتخاب میگردند در کنار تعویض زودبهزود پانسمان امری ضروری است. توجه داشته باشید که هنگام شستشو، محل جراحی را دستکاری و تحریک نکنید. همچنین به منظور پیشگیری از عفونت، خشک کردن کامل جای زخمها اهمیت ویژهای دارد. تا زمان بهبودی کامل، از استعمال هرگونه ماده آرایشی روی بینی خودداری نمایید. چرا که این کار باعث بسته شدن منافذ پوست و افزایش آلودگی سطح پوست میگردد. ضمناً از شستشوی بیش از حد پوست با صابونهای قوی یا آب داغ پرهیز کنید. زیرا بیشتر باعث خشکی و تحریک پوست بینی میشود.
مرطوب نگه داشتن پوست: توصیه میشود بعد از شستشوی صورت با آب ولرم یا پاککننده ملایم، از یک مرطوبکننده برای پیشگیری از خشکی پوست استفاده نمایید. برای انتخاب مرطوبکننده مناسب با پزشک خود مشورت کنید. محصول انتخابی باید با نوع پوست شما سازگاری داشته، سبک باشد و منافذ پوست را نبندد. ماسکهای مرطوبکننده حاوی آلوئهورا یا عسل با ایجاد رطوبت طبیعی در سطح پوست، عملکرد خوبی دارند.
اجتناب از دستکاری پوست: به هیچ عنوان از روشهای تهاجمی برای مراقبت از پوست استفاده نکنید. برای نمونه لایهبرداری پوست، مشکلات پوستی را تشدید خواهد نمود. در صورت مشاهده جوش، آن را فشار ندهید. حتی هنگام شستشوی صورت بینی، خود را به آرامی با فشار ملایم نوک انگشتان تمیز کنید.
استفاده از کمپرس سرد: در صورت مشاهده التهاب، قرمزی و خارش، قرار دادن کمپرس سرد روی بینی مفید خواهد بود. این کار به ویژه در ساعات و روزهای اولیه پس از جراحی توصیه میگردد.
پمادهای آنتیبیوتیک: مصرف آنتیبیوتیکهای تجویزشده توسط پزشک، جهت پیشگیری از بروز عفونت امری ضروری است. بعد از جراحی، بینی شما به خصوص در نواحی برش یا زخم، مستعد جذب آلودگیها و عفونتهای باکتریایی است. بسیاری از این پمادها علاوه بر خاصیت ضد باکتری، ویژگیهای ضد التهابی نیز دارند. بنابراین خارش، سوزش، قرمزی و التهابات پوستی را تا حد زیادی کاهش میدهند.
کرمهای کورتیکوستروئید: این نوع کرمها نیز از جمله هیدروکورتیزون، نقش مهمی در کاهش التهاب، خارش و قرمزی پوست دارند. از طرفی با کنترل تورم و التهاب بینی، مانع از ایجاد برجستگی در محل زخمها میشوند. به علاوه عملکرد سیستم ایمنی پوست را منظم نموده و سرعت بهبودی شما را افزایش میدهند.
پمادهای ترمیمکننده: این نوع پمادها غالباً ترکیباتی شامل ویتامین E و آلوئهورا دارند که به بازسازی سلولهای آسیبدیده پوست کمک میکنند. در واقع این پمادها هم خاصیت مرطوبکنندگی دارند، هم ضد التهاب و ترمیمکننده هستند. بنابراین طیف وسیعی از مشکلات پوستی پس از عمل بینی را کنترل و درمان مینمایند.
لیزر درمانی: با گذشت مدت زمان مشخصی از جراحی، در صورت باقی ماندن آثار عوارض پوستی میتوان از لیزر درمانی کمک گرفت. لیزر میتواند برای برطرف کردن تیرگی پوست، باقی ماندن جای زخم، التهاب و غیره به کار گرفته شود. لیزرهای کربن دی اکسید یا اربیوم با تحریک کلاژنسازی بسیاری از این عارضهها را از میان برمیدارند.
میکرودرم ابریژن: یکی دیگر از روشهای درمانی برای عارضههای طولانیمدتتر پوستی بعد از رینوپلاستی، میکرودرم ابریژن است. در این روش درمانی، لایههای سطحی پوست که اپیدرم نام دارند، با استفاده از ابزارهای مخصوصی برداشته یا در واقع سابیده میشوند. این فرآیند منجر به تولید سلولهای جدید و سالم میگردد. همچنین باعث کلاژنسازی میشود. به دلیل تهاجمیتر بودن این روش باید حداقل چند هفته بعد از جراحی به کار گرفته شود. در صورتی که تیرگی یا دو رنگ شدن پوست رخ داده و با گذشت مدتی خودبهخود برطرف نشده باشد، این روش بسیار کارآمد خواهد بود.
ماساژ ملایم: این کار تاثیر زیادی در بهبودی سریع پوست دارد و در صورت انجام صحیح، جلوی ایجاد خیلی از مشکلات پوستی را میگیرد. به دلیل حساسیت پوست بعد از جراحی، ماساژ باید آهسته و بسیار ملایم باشد. برای این کار میتوان از کرمها، پمادهای ترمیمکننده یا مرطوبکنندهها کمک گرفت. بعد از شستن دستها، یک لایه نازک از محصول مورد نظر را برداشته و ضمن مالیدن آن روی بینی، نوک انگشتان خود را به صورت دایرهای و با فشار ملایم حرکت دهید. این کار باعث بهبود گردش خون، کاهش تورم و التهاب، رفع خشکی پوست و بهبود خاصیت ارتجاعی آن میشود.
تغذیه مناسب: برای بازسازی و ترمیم پوست، جذب ویتامینها و مواد غذایی مناسب توسط بدن اهمیت زیادی دارد. بنابراین در دوره نقاهت، سبزیجات و مواد مغذی را در صدر برنامه غذایی خود بگنجانید. همچنین، نوشیدن 8 تا 10 لیوان آب در شبانهروز، باعث حفظ رطوبت پوست به شکل طبیعی و دفع سموم آن میشود.