خشکی واژن بعد از زایمان چرا رخ میدهد و راههای درمان چیست؟
زهرا نوابی
نویسنده
فهرست محتوا
مطالعه4 دقیقه
خشکی واژن بعد از زایمان یکی از مشکلات مربوط به دوره پس از زایمان است که علاوه بر احساس ناراحتی و سوزش در زندگی روزمره، باعث ایجاد احساس درد در رابطه جنسی خواهد شد. طبق آمارهای بدست آمده، حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد از زنان در ماههای اول پس از زایمان درجاتی از خشکی واژن را تجربه میکنند. دلیل اصلی این عارضه نیز کاهش شدید هورمون استروژن است.
علائم خشکی واژن بعد از زایمان
علائم خشکی واژن ممکن است بسیار خفیف و یا بسیار شدید باشد. از جمله مهمترین علائم میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
- احساس سوزش و خارش در قسمت واژن و یا وجود التهاب در این ناحیه
- احساس درد در زمان رابطه جنسی
- وجود ترشحات غلیظتر یا کمتر نسبت به حالت طبیعی
- احساس خشکی همراه با کشیدگی در ناحیه واژن
- بروز ترک یا التهاب پوستی در موارد شدید خشکی واژن
علت خشکی واژن بعد از زایمان
کاهش هورمون استروژن
در دوران بارداری، میزان هورمون استروژن بالا رفته و این تغییرات هورمونی باعث افزایش جریان خون در ناحیه واژن میشود. اما پس از زایمان، سطح استروژن به طور ناگهانی افت میکند و این کاهش باعث نازک شدن بافت واژن، کاهش رطوبت و تحریک پذیری این بخش خواهد شد. این مشکل در زمانی که مادر در حال شیردهی باشد، شدیدتر است. طبق مطالعات انجام شده، کاهش استروژن از دلایل اصلی آتروفی و خشکی واژن پس از زایمان محسوب میشود.
به دلیل شیردهی
شیردهی همراه با افزایش هورمون پرولاکتین در بدن مادر همراه است. این هورمون نیز باعث کاهش سطح استروژن در خون شده و در نهایت به کاهش ترشحات واژن و خشکی آن منجر خواهد شد. از این رو، زنان شیرده بیشتر از دیگر زنان پس از زایمان دچار این مشکل میشوند. البته، خشکی واژن بعد از زایمان طبیعی و به دلیل شیردهی موقتی است و پس از دوره شیردهی، بهبود پیدا میکند.
کمبود آب بدن
بدن مادر پس از زایمان و در دوران شیردهی آب زیادی از دست میدهد. در صورت عدم نوشیدن آب کافی، رطوبت مخاطها و پوست کاهش پیدا کرده و این موضوع باعث تشدید خشکی واژن خواهد شد. به همین دلیل توصیه میشود حتما ۸ الی ۱۰ لیوان آب در طول روز مصرف شود.
التهاب غده تیروئید
یکی از دلایل کمتر شناخته شده در خشکی واژن پس از زایمان، تیروئیدیت بعد از زایمان است. این عارضه ممکن است کمی بعد از زایمان بروز کند و با ایجاد اختلال در هورمون تیروئید، خشکی واژن را نیز به همراه داشته باشد. این مشکل از طریق آزمایش خون قابل تشخیص است.
علائم التهاب غده تیروئید
- تپش قلب
- ریزش مو
- کاهش وزن یا افزایش ناگهانی آن
- خستگی و ضعف شدید
- تغییرات خلق و خو و افزایش اضطراب
- خشکی پوست و خشکی واژن
بهداشت نامناسب
در صورتی که فرد پس از زایمان از شویندههای معطر یا ضدعفونی کنندههای قوی در ناحیه تناسلی استفاده کند، باکتریهای مفید این ناحیه از بین رفته و تعادل محیط واژن به هم میخورد. این موضوع نیز میتواند به خشک شدن واژن بعد از سزارین منجر شود. بنابراین بهتر است از شویندههای ملایم با Ph بین ۴ الی ۵ برای درمان خشکی واژن بعد از زایمان طبیعی و سزارین استفاده شود.
درمان خشکی واژن بعد از زایمان
استفاده از مرطوب کننده
مرطوب کنندههای واژینال که بر پایه آب یا ژلهای حاوی هیالورونیک اسید هستند میتوانند برای حل این مشکل کاربردی باشند. این محصولات باید حداکثر ۲ الی ۳ بار در هفته استفاده شوند. روان کنندههای واژینال که برای رابطه جنسی تولید میشوند نیز برای کاهش درد در حین رابطه به کار میروند. بهتر است این روان کنندهها از نوع بدون عطر و گلیسرین باشند تا باعث تحریک بیشتر نشوند.
مصرف داروهای خشکی واژن
اگر عامل اصلی ایجاد خشکی واژن بعد از زایمان، کاهش هورمون استروژن است میتوان از درمانهای موضعی استفاده کرد. کرمهای واژینال استروژن، حلقه استروژن، شیاف و یا قرص استروژن در این مورد تجویز میشوند. البته استفاده از این موارد برای زنان شیرده باید با احتیاط و زیر نظر پزشک انجام شود. زیرا احتمال ورود مقدار کمی استروژن به درون شیر وجود دارد.
درمان طبیعی
- مصرف مایعات بیشتر برای هیدراته نگه داشتن بدن
- استفاده از رژیم غذایی حاوی ویتامین E، امگا ۳ و سویا برای رفع خشکی واژن بعد از زایمان
- انجام تمرینات کگل Kegel برای افزایش جریان خون در ناحیه لگن
- کاهش استرس
- خواب کافی برای تعادل هورمونی
روغنهای گیاهی
در موارد خفیف میتوان از درمانهای خانگی و طبیعی نیز برای درمان خشکی واژن بعد از زایمان سزارین استفاده کرد. از جمله روغنهای گیاهی قابل استفاده میتوان به موارد زیر اشاره نمود.
- روغن نارگیل به عنوان مرطوبکننده طبیعی و خاصیت ضد باکتری
- روغن زیتون حاوی آنتی اکسیدان و مناسب برای پوستهای حساس
- روغن بادام برای خشکیهای خفیف ناحیه واژن
- روغن گل رز با خاصیت نرم کنندگی و التیام بخشی
قبل از استفاده از روغنهای گیاهی حتما نسبت به عدم ایجاد حساسیت پوستی مطمئن شوید. همچنین بدون مشورت با پزشک، از مصرف این روغنها درون واژن خودداری شود.