عوارض پلکسر برای پوست تیره؛ پیشگیری با "تست شات" [مهم]
فاطمه حجازی
نویسنده
فهرست محتوا
مطالعه12 دقیقه
اگر پوست سبزه یا تیرهای دارید و به انجام پلکسر فکر میکنید، احتمالاً شایعات ترسناکی شنیدهاید.
لکهایی که شاید هرگز نروند، یا جای زخمی که تیرهتر از قبل شود. این نگرانی کاملاً بهجاست.
بیایید صادق باشیم؛ پوستهای تیره (تایپ ۴ تا ۶ در مقیاس فیتزپاتریک) به دلیل داشتن "ملانین فعالتر"، ساختار متفاوت و حساستری دارند.
(ملانین همان رنگدانههایی است که رنگ طبیعی پوست، مو و چشم شما را میسازد).
وقتی حرارت پلاسما به این نوع پوست برخورد میکند، سیستم دفاعی بدن ممکن است بیشازحد فعال شود.
نتیجه این واکنش، گاهی بروز عارضهای به نام هایپرپیگمنتاسیون التهابی (PIH) است؛ یعنی لکهای تیرهای که پس از بهبود زخم اولیه، روی پوست باقی میمانند.
اما آیا این یعنی افراد با پوست تیره باید دور پلکسر را خط بکشند؟ خیر.
بخش بزرگی از تصاویر ترسناکی که در اینترنت میبینید و منجر به جستجوی روشهای درمان سوختگی پلکسر میشوند، ناشی از تکنیک غلط یا دستگاه نامناسب هستند.
بسیاری از این عوارض، محصول استفاده از "قلمهای پلاسما پن" ارزانقیمت و فیک است، نه دستگاه "پلکسر پلاس" اصل و استاندارد.
در این راهنما، قرار نیست فقط شما را بترسانیم.
ما نقشه راه دقیقی ترسیم کردهایم تا یاد بگیرید چطور با پوست تیره، ایمنترین تجربه را داشته باشید. و اگر خداینکرده دچار لک شدید، راه درمان علمی آن چیست.
چرا پوستهای تیره بیشتر در معرض عوارض پلکسر هستند؟ (تحلیل علمی)
برای درک دقیق خطرات، باید کمی فراتر از سطح پوست را بررسی کنیم.
پوستهای تیره فقط "رنگ" متفاوتی ندارند، بلکه از نظر بیولوژیکی در برابر تروما (آسیب) واکنش شدیدتری نشان میدهند.
مکانیسم عمل پلکسر بر پایه "تصعید" یا سابلیمیشن است.
(تصعید یعنی تبدیل مستقیم جامد به گاز؛ در اینجا لایه سطحی پوست بدون برش تبخیر میشود).
در این فرآیند، حرارت بالایی به نقطه کانونی وارد میشود.
پوستهای تیره حاوی تراکم بالایی از رنگدانه "ملانین" هستند. ملانین مثل یک اسفنج جاذب انرژی عمل میکند.
وقتی انرژی پلاسما به پوست میتابد، پوست تیره حرارت بیشتری نسبت به پوست روشن جذب میکند.
این جذب حرارت اضافی، باعث "شوک حرارتی" به سلولهای رنگساز میشود.
نتیجه این شوک، بیداری ناگهانی ملانوسیتها و تولید رنگدانه اضافه برای دفاع از پوست است.
همین موضوع عامل اصلی ماندگاری جای پلکسر به صورت لکههای قهوهای در افراد سبزه است.
نکته حیاتی دیگر، تفاوت پلکسر و پلاسما جت در مدیریت این حرارت است.
دستگاه پلکسر اصلی (Plexr) انرژی را فقط در سطح اپیدرم تخلیه میکند و به غشای پایه آسیب نمیزند.
اما دستگاههای پلاسما جت (قلمهای ارزان)، اغلب جریان الکتریکی را به عمق درم میفرستند که برای پوست تیره حکم یک فاجعه را دارد.
نقش ملانین و واکنش به حرارت پلاسما
ملانین در حالت عادی محافظ پوست در برابر آفتاب است، اما در برابر لیزر و پلاسما مثل "شمشیر دو لبه" عمل میکند.
در پوستهای روشن (تایپ ۱ و ۲)، ملانوسیتها تنبل هستند و تحریک آنها سخت است.
اما در پوستهای تیره، ملانوسیتها همیشه در حالت "آمادهباش" قرار دارند.
به محض برخورد جرقه پلاسما، این سلولها آن را یک "حمله" تلقی میکنند.
پاسخ آنها به این حمله، ترشح دیوانهوار ملانین در ناحیه زخم است.
پزشکان به این پدیده "پاسخ التهابی" میگویند که منجر به تیرگی محل درمان میشود.
کدام تایپهای پوستی در خطر هستند؟ (مقیاس فیتزپاتریک)
برای اینکه بدانید در کدام دسته قرار دارید، به جدول زیر که بر اساس مقیاس استاندارد جهانی فیتزپاتریک (Fitzpatrick Scale) تنظیم شده دقت کنید.
اغلب ایرانیها در دسته ۳ و ۴ قرار میگیرند.
|
تایپ پوستی |
ویژگی ظاهری |
ریسک عوارض پلکسر |
توصیه پزشکی |
|
تایپ ۱ و ۲ |
پوست بسیار روشن، چشمان رنگی، موی بور |
بسیار کم |
کاندیدای عالی |
|
تایپ ۳ (گندمی) |
پوست بژ یا گندمی، موی قهوهای |
متوسط |
نیاز به مراقبت دقیق |
|
تایپ ۴ (سبزه) |
پوست سبزه روشن، به راحتی برنزه میشود |
زیاد |
حتماً تست شات لازم است |
|
تایپ ۵ و ۶ |
پوست قهوهای تیره تا سیاه |
بسیار زیاد |
معمولاً توصیه نمیشود |
شایعترین عوارض پلکسر در پوستهای سبزه و تیره
شناخت این عوارض برای ترساندن شما نیست، بلکه برای "پیشگیری آگاهانه" است.
پوستهای تیره (سبزه، گندمی و برنزه) مکانیزم دفاعی قدرتمندی دارند که گاهی علیه خودشان عمل میکند.
وقتی این پوستها با حرارت پلاسما تحریک میشوند، ممکن است واکنشهایی فراتر از حد انتظار نشان دهند.
در ادامه، سه عارضه اصلی که مختص این تایپهای پوستی است را بررسی میکنیم.
هایپرپیگمنتاسیون بعد از التهاب (PIH)
این شایعترین کابوس مراجعین با پوست تیره است.
هایپرپیگمنتاسیون یعنی ایجاد لکههای قهوهای یا تیره در محل درمان که پس از ریختن زخمها ظاهر میشوند.
(PIH: واکنش طبیعی پوست به التهاب که باعث تولید بیشازحد رنگدانه میشود).
بسیاری از افراد این لکها را با دَلَمههای کربنی (زخمهای اولیه) اشتباه میگیرند.
دقت کنید: دلمهها باید ظرف ۵ تا ۱۰ روز بریزند. اما PIH لکی است که روی پوست جدید و صورتیرنگ ایجاد میشود و میماند.
تجربه بیماران نشان میدهد کسانی که در استفاده از پماد ترمیم کننده بعد از پلکسر کوتاهی کردهاند، بیشتر دچار این لکها شدهاند.
همچنین، دستکاری زخمها یا قرار گرفتن در معرض آفتاب بدون محافظ، این لکهای موقت را به لکهای مقاوم و دائمی تبدیل میکند.
هایپوپیگمنتاسیون (لکهای سفید)
اگر PIH "لک تیره" است، هایپوپیگمنتاسیون "لک سفید" و بیرنگ است.
این عارضه بسیار جدیتر و درمان آن دشوارتر است.
زمانی رخ میدهد که حرارت دستگاه بیشازحد به عمق پوست نفوذ کند و سلولهای رنگساز (ملانوسیتها) را بسوزاند و بکشد.
در این حالت، پوست توانایی تولید رنگ را در آن نقطه از دست میدهد.
(ملانوسیت: کارخانه تولید رنگ در پوست شما).
برخلاف لک تیره که با دارو کمرنگ میشود، بازگرداندن رنگ به بافت مرده تقریباً غیرممکن است.
به همین دلیل، پزشکان باتجربه همیشه قبل از کار روی تمام صورت، یک تست شات (Test Spot) در ناحیهای پنهان انجام میدهند تا تحمل پوست را بسنجند.
اسکارهای کلوئیدی (گوشت اضافه)
پوستهای تیره استعداد ژنتیکی عجیبی برای تولید کلوئید دارند.
کلوئید بافتی برجسته، سفت و گوشتی است که از سطح پوست بالاتر میآید.
این اتفاق زمانی میافتد که بدن برای ترمیم زخم پلکسر، بیشازحد کلاژن تولید میکند.
نواحی مثل خط فک، گردن و سینه، "مناطق ممنوعه" یا بسیار پرخطر برای پلکسر در پوستهای تیره محسوب میشوند.
اگر جای واکسن یا زخمهای قدیمی روی بدن شما برجسته مانده است، شما کاندیدای مناسبی برای پلکسر نیستید.
آیا انجام پلکسر برای پوست تیره ممنوع است؟ (شرطهای ایمنی)
پاسخ به این سوال یک "خیر" یا "بله" ساده نیست؛ همه چیز به رعایت پروتکلهای ایمنی بستگی دارد.
اگر تایپ پوستی ۴ (سبزه) دارید، پلکسر ممنوع نیست، اما "پرریسک" است.
انجام این کار بدون رعایت شروط ایمنی، شبیه راه رفتن روی لبه تیغ است.
بسیاری از مراجعینی که امروز به دنبال روشهای درمان سوختگی پلکسر میگردند، کسانی هستند که این مرحله حیاتی ارزیابی ریسک را نادیده گرفتهاند.
پزشک متخصص باید قبل از هر اقدامی، ضخامت پوست، میزان چربی و سابقه پزشکی شما را بررسی کند.
اگر سابقه گوشت اضافه دارید یا زخمهایتان دیر خوب میشود، پلکسر انتخاب هوشمندانهای برای شما نیست.
اما اگر اصرار به انجام آن دارید، رعایت دو قانون زیر برای شما "حیاتی و واجب" است.
ضرورت انجام "تست شات" (Patch Test)
این مهمترین مرحله برای پوستهای تیره است که متاسفانه اغلب نادیده گرفته میشود.
تست شات یعنی اجرای عملیات در مقیاس بسیار کوچک، قبل از درمان اصلی.
پزشک باید ۲ یا ۳ نقطه کوچک را در نواحی پنهان مثل پشت گوش یا زیر خط فک شات بزند.
نکته کلیدی "زمان انتظار" است.
برای پوست تیره، دیدن واکنش واقعی ملانین بین ۴ تا ۶ هفته زمان میبرد.
اگر بعد از یک ماه، ناحیه تست دچار لک سفید یا قهوهای پایدار نشد، میتوان با احتیاط درمان اصلی را شروع کرد.
آمادهسازی پوست قبل از درمان (Pre-treatment)
نمیتوانید همین امروز تصمیم بگیرید و فردا پلکسر کنید؛ ملانوسیتهای شما باید "خواب" باشند.
هدف از آمادهسازی، سرکوب فعالیت رنگدانههاست تا بعد از لیزر، دچار هایپرپیگمنتاسیون التهابی (PIH) نشوید.
پزشکان توصیه میکنند از ۲ تا ۴ هفته قبل از جلسه درمانی، از کرمهای مهارکننده آنزیم تیروزیناز استفاده کنید.
(تیروزیناز: آنزیمی که دستور ساخت رنگدانه را صادر میکند).
ترکیبات حاوی "هیدروکینون ۴ درصد" (فقط با نسخه)، "آربوتین" یا "کوجیک اسید" بهترین گزینهها هستند.
این کار سیستم دفاعی پوست را آرام کرده و ریسک لک شدن را تا حد زیادی کاهش میدهد.
راهکارهای جلوگیری و درمان لکهای ناشی از پلکسر
حتی با بهترین دستگاه و پزشک، ۵۰ درصد نتیجه نهایی در دستان شماست.
مراقبتهای بعد از عمل (Aftercare) برای پوستهای تیره یک توصیه ساده نیست، یک "حکم اجباری" است.
هر اشتباه کوچکی در این مرحله، میتواند باعث بیداری سلولهای رنگساز و ایجاد لک دائمی شود.
مراقبتهای طلایی در هفته اول
هفته اول یعنی "دوره بحرانی"؛ جایی که سرنوشت پوست شما تعیین میشود.
مهمترین قانون: به هیچ وجه دلمهها را نکنید.
دلمهها پانسمان طبیعی بدن هستند. کندن زودهنگام آنها در پوست سبزه، مساوی است با دعوت مستقیم لک به صورت.
(دلمه: زخم خشک شده قهوهای رنگ روی پوست).
تا زمان افتادن خودکار زخمها (۷ تا ۱۰ روز)، شستشو فقط با آب ولرم و شویندههای غیرصابونی (پن) مجاز است.
همچنین، دوری مطلق از نور خورشید حیاتی است.
حتی نور لامپهای کممصرف و صفحه گوشی هم میتواند ملانین را تحریک کند.
استفاده از پماد زینک اکساید روی زخمها مثل یک سپر فیزیکی عمل میکند و التهاب را کاهش میدهد.
اگر لک شد چه کنیم؟ (پروتکل درمان)
اگر با وجود همه مراقبتها لکهای قهوهای ظاهر شدند، نترسید؛ هنوز راه برگشت هست.
اولین قدم، استفاده از یک پماد ترمیم کننده بعد از پلکسر با کیفیت است.
محصولاتی حاوی "سیکالفیت" (Cicalfate) یا "مادکاسوساید" سرعت بازسازی پوست را دوچندان میکنند.
اگر لکها پس از یک ماه کمرنگ نشدند، با مشورت پزشک سراغ ترکیبات ضدلک بروید.
کرمهای حاوی "آزلائیک اسید" یا "ویتامین C پایدار" گزینههای امنی برای شروع هستند.
تجربه بیماران نشان میدهد که لکهای PIH معمولاً بین ۳ تا ۶ ماه زمان نیاز دارند تا کاملاً محو شوند.
اما اگر لکها بعد از ۳ ماه مقاوم ماندند، باید برای درمانهای تخصصیتر مثل مزوتراپی ضدلک به پزشک مراجعه کنید.
جایگزینهای امنتر پلکسر برای پوستهای خیلی تیره
گاهی اوقات، بهترین استراتژی "عقبنشینی" است.
اگر پزشک متخصص در مشاوره اولیه به شما گفت ریسک پوستتان بالاست، اصرار نکنید.
پوستهای خیلی تیره (تایپ ۵ و ۶) یا مستعد لک، با پلکسر وارد میدان مین میشوند.
برای اینکه هرگز نیازی به جستجوی روشهای درمان سوختگی پلکسر پیدا نکنید، تکنولوژیهای جایگزین را بشناسید.
این روشها بدون ایجاد سوختگی سطحی، نتایج مشابهی در لیفت و جوانسازی دارند.
خطر اصلی پلکسر، تمرکز حرارت در سطح پوست است که هایپرپیگمنتاسیون التهابی (PIH) را تحریک میکند.
اما جایگزینهای زیر، این حرارت را دور میزنند یا اصلاً از حرارت استفاده نمیکنند.
برای انتخاب بهترین روش متناسب با بودجه و پوستتان، میتوانید از بررسیهای تخصصی "هیلیفا" برای یافتن کلینیکهای معتبر کمک بگیرید.
آر اف فرکشنال (RF Fractional)
امواج رادیویی به عمق نفوذ کرده و سطح پوست را سالم میگذارند؛ خطر لک بسیار کمتر است.
هایفو (HIFU)
امواج فراصوت از سطح عبور کرده و در لایه عضله متمرکز میشوند. بدون زخم سطحی، بدون ریسک لک.
میکرونیدلینگ
تحریک کلاژن با سوزنهای مکانیکی و بدون حرارت؛ ایمنترین روش برای بافت و منافذ پوست تیره.
جمعبندی و توصیه نهایی (چکلیست تصمیمگیری)
تصمیمگیری برای انجام کارهای زیبایی روی صورت، همیشه با تردید همراه است؛ بهویژه اگر پوست حساسی داشته باشید.
اگر تمام این مقاله را خواندهاید و هنوز نگران عوارض پلکسر برای پوست تیره هستید، این ترس شما نشانه هوشمندی است، نه ضعف.
واقعیت این است که پوست شما آزمایشگاه نیست تا روشهای مختلف را روی آن امتحان کنید.
تجربه نشان داده که بخش عمدهای از گزارشهای مربوط به عوارض پلاسما جت برای پوست سبزه، ناشی از دستگاههای غیرپزشکی و اپراتورهای خانگی است.
برای اینکه با خیالی آسوده تصمیم بگیرید، قبل از هر اقدامی به این ۴ سوال پاسخ دهید:
۱. آیا پزشک شما دستگاه "Plexr Plus" اورجینال دارد یا از قلمهای چینی استفاده میکند؟
۲. آیا سابقه ایجاد کلوئید (گوشت اضافه) در زخمهای قبلی دارید؟
۳. آیا حاضرید قبل از درمان اصلی، یک ماه برای نتیجه "تست شات" صبر کنید؟
۴. آیا میتوانید یک هفته کامل در خانه بمانید و از آفتاب دوری کنید؟
اگر پاسخ شما به سوال اول "بله" و سوال دوم "خیر" است، شما در مسیر درستی هستید.
با این حال، هیچ متنی جایگزین معاینه حضوری نمیشود.
پیشنهاد میکنیم همین حالا یک عکس واضح از ناحیه مورد نظر (بدون آرایش و فیلتر) برای کارشناسان ما ارسال کنید.
تیم پزشکی ما پس از بررسی تایپ پوستی شما، به صورت رایگان به شما میگویند که آیا کاندیدای مناسبی هستید یا باید سراغ روشهای جایگزین بروید.