فهرست محتوا
مطالعه17 دقیقه
بیماری سالک (لیشمانیوز) چیست؟ چرخه انتقال و مناطق شیوع

سالک یا لیشمانیوز جلدی (Cutaneous Leishmaniasis)، یک عفونت انگلی پوست است که بر اثر گزش پشه خاکی آلوده ایجاد میشود.
این بیماری در دسته بیماریهای مشترک بین انسان و حیوان (زونوز) قرار میگیرد؛ به این معنی که مخزن اصلی بیماری معمولاً جوندگان (مانند موش صحرایی) یا سگها هستند.
چرخه انتقال به این صورت است که پشه خاکی با نیش زدن حیوان آلوده، انگل را دریافت میکند. سپس با نیش زدن انسان سالم، انگل را به پوست او منتقل میکند.
پس از ورود انگل به پوست، سیستم ایمنی واکنش نشان میدهد و ضایعهای به شکل زخم پوستی ایجاد میشود که ممکن است تا یک سال یا بیشتر باقی بماند.
توضیح ساده: زونوز (Zoonosis) به بیماریهایی گفته میشود که میتوانند از حیوانات به انسان منتقل شوند.
عامل بیماریزا و نقش پشه خاکی در انتقال عفونت
عامل اصلی این بیماری، یک تکیاخته میکروسکوپی به نام لیشمانیا (Leishmania) است.
این انگل برای انتقال نیاز به یک ناقل دارد که همان پشه خاکی (Sandfly) است. پشه خاکی حشرهای بسیار کوچک (یکسوم پشه معمولی) و بیصدا است که معمولاً در هنگام غروب و طلوع آفتاب فعالیت میکند.
نکته مهم اینجاست که تنها پشه خاکی ماده برای تخمگذاری نیاز به خونخواری دارد و نیش میزند.
گزش این پشه معمولاً دردناک نیست و بسیاری از بیماران متوجه آن نمیشوند، تا زمانی که زخم ظاهر شود.
نکته: ناقل (Vector) موجودی است که بیماری را از یک میزبان (مثلاً موش) به میزبان دیگر (انسان) حمل میکند.
انواع لیشمانیوز (جلدی، احشایی و مخاطی) و تفاوتهای آنها
لیشمانیوز به سه شکل اصلی بروز میکند که شدت و علائم متفاوتی دارند. برای درک بهتر تفاوتها، جدول زیر را بررسی کنید:
|
نوع بیماری |
نام رایج |
محل درگیری |
شدت و خطر |
|
لیشمانیوز جلدی |
سالک |
فقط پوست (محل گزش) |
کمخطر؛ ایجاد زخم و اسکار |
|
لیشمانیوز احشایی |
کالاآزار |
اندامهای داخلی (کبد، طحال) |
بسیار خطرناک و کشنده |
|
لیشمانیوز مخاطی |
- |
بینی، دهان و گلو |
تخریب بافتهای مخاطی |
توضیح:
- لیشمانیوز احشایی (Visceral): نوعی که وارد خون شده و ارگانهای داخلی را درگیر میکند.
- لیشمانیوز مخاطی (Mucocutaneous): نوعی که پس از بهبود زخم پوستی، به بافتهای نرم صورت حمله میکند.
پراکندگی جغرافیایی و مناطق پرخطر سالک در ایران
ایران یکی از کانونهای اصلی بیماری سالک در جهان است.
به دلیل شرایط آبوهوایی خشک و نیمهخشک، مناطق مرکزی و کویری بیشترین آمار ابتلا را دارند.
بر اساس آمارهای وزارت بهداشت و گزارشهای اپیدمیولوژی، مناطق زیر به عنوان کانونهای پرخطر (اندیمیک) شناخته میشوند:
- استان اصفهان: به ویژه مناطق شرق اصفهان، ورزنه و برخوار.
- استان کرمان: شهر بم (کانون قدیمی و اصلی).
- استان یزد: شهرهای یزد و ابرکوه.
- استان فارس: مناطق روستایی اطراف شیراز و نیریز.
- استان خراسان: مشهد و سرخس.
- استان خوزستان و ایلام: مناطق مرزی و گرمسیر.
نوع سالک در مناطق روستایی معمولاً از نوع مرطوب (مخزن موش صحرایی) و در شهرها اغلب از نوع خشک (مخزن سگ یا انسان) است.
علائم بالینی و مراحل شکلگیری زخم سالک
پس از گزش پشه خاکی آلوده، بیماری بلافاصله ظاهر نمیشود و یک دوره کمون (نهفتگی) دارد که ممکن است از چند هفته تا چند ماه طول بکشد.
روند شکلگیری زخم معمولاً تدریجی و بیسروصدا است. ابتدا تغییرات جزئی در رنگ پوست ایجاد شده و سپس بافت پوست تخریب میشود.
نکته کلیدی در تشخیص بالینی این است که ضایعات سالک معمولاً بدون درد و خارش هستند؛ مگر اینکه دچار عفونت ثانویه شوند.
شناخت مراحل تکامل زخم به پزشک کمک میکند تا استراتژی درمانی مناسب را انتخاب کند و از ایجاد اسکارهای عمیق (جای زخم) جلوگیری نماید.
توضیح ساده: دوره کمون (Incubation Period) فاصلهی زمانی بین ورود میکروب به بدن تا ظاهر شدن اولین علائم بیماری است.
نشانههای اولیه؛ از گزش ساده تا پاپول
اولین نشانه، ظهور یک برجستگی کوچک قرمز رنگ شبیه نیش پشه معمولی است که به آن پاپول میگویند.
تفاوت اصلی اینجاست که این برجستگی بهبود نمییابد و به مرور زمان بزرگتر و سفتتر میشود.
طبق تجربه بیماران، بسیاری از افراد در این مرحله تصور میکنند که دچار یک جوش زیرپوستی مقاوم شدهاند و با دستکاری آن، روند را بدتر میکنند. (منبع: مشاهدات بالینی در مناطق اندیمیک).
بعد از چند هفته، سطح پاپول پوستهریزی میکند و رنگ آن به قهوهای یا بنفش تغییر مییابد که مقدمهی ایجاد زخم است.
توضیح ساده: پاپول (Papule) یک برجستگی سفت و کوچک روی پوست است که کمتر از یک سانتیمتر قطر دارد.
مشخصات ظاهری زخم فعال؛ تفاوت سالک خشک و مرطوب
شکل ظاهری زخم به نوع انگل و منطقه جغرافیایی بستگی دارد. در جدول زیر تفاوتهای اصلی این دو نوع مقایسه شده است:
|
ویژگی |
سالک نوع خشک (شهری) |
سالک نوع مرطوب (روستایی) |
|
شکل ضایعه |
خشک، با دلمه و پوسته ضخیم |
زخم باز، دارای ترشح و چرکی |
|
سرعت پیشرفت |
آهسته (چند ماه) |
سریع (چند هفته) |
|
تعداد زخم |
معمولاً یکی یا دو تا |
اغلب متعدد و پراکنده |
|
ظاهر لبهها |
لبههای سفت و مشخص |
لبههای نامنظم و متورم |
در نوع خشک، زخم معمولاً با یک پوسته سخت (Crust) پوشیده میشود که اگر کنده شود، زیر آن خونریزی میکند. اما در نوع مرطوب، زخم حالتی له شده و عفونی دارد.
توضیح ساده: دلمه (Crust) همان لایه خشک و سختی است که روی زخم تشکیل میشود (معروف به زخمبندی).
علائم هشداردهنده عفونت ثانویه در محل زخم
اگرچه زخم سالک ذاتاً دردناک نیست، اما ورود باکتریها میتواند باعث عفونت ثانویه شود.
اگر متوجه علائم زیر شدید، مراجعه فوری به پزشک الزامی است:
- درد شدید: شروع ناگهانی درد و نبضدار شدن زخم.
- قرمزی گسترده: التهاب و قرمزی پوست اطراف زخم (سلولیت) که گسترش مییابد.
- ترشحات بدبو: خروج چرک زرد یا سبز رنگ با بوی نامطبوع.
- تب و لرز: نشاندهنده ورود عفونت به جریان خون.
رعایت بهداشت و پانسمان روزانه برای جلوگیری از این وضعیت حیاتی است.
توضیح ساده: سلولیت (Cellulitis) در اینجا به عفونت باکتریایی پوست گفته میشود که باعث قرمزی، گرمی و تورم بافت میشود.
تشخیص قطعی و ضرورت درمان سریع انگل
تشخیص بیماری سالک صرفاً با مشاهده ظاهری زخم امکانپذیر نیست، زیرا بسیاری از عفونتهای پوستی دیگر میتوانند ظاهری مشابه داشته باشند.
برای شروع درمان، پزشک حتماً باید وجود انگل لیشمانیا را در بافت تایید کند.
شروع سریع درمان (Golden Time) دو هدف حیاتی دارد:
اول، کشتن انگل و جلوگیری از انتقال آن به دیگران توسط پشه.
دوم، کوچک نگه داشتن سایز زخم و کاهش شدت اسکار (جای زخم) باقیمانده.
تجربه بیماران نشان میدهد کسانی که در هفتههای اول مراجعه کردهاند، جای زخم بسیار محوتری نسبت به کسانی دارند که ماهها صبر کردهاند. (منبع: مطالعات درماتولوژی بالینی).
هرچه انگل بیشتر تکثیر شود، بافتِ بیشتری را تخریب میکند و فرآیند ترمیم سختتر میشود.
توضیح ساده: گلدن تایم (Golden Time) یا زمان طلایی، بهترین زمان برای درمان است که بیشترین تاثیر را دارد.
روشهای آزمایشگاهی و نمونهبرداری از ضایعه پوستی
استانداردترین روش تشخیص، تهیه اسمیر مستقیم (Direct Smear) از ضایعه است.
پزشک یا کارشناس آزمایشگاه، با یک تیغ استریل (اسکالپل)، از حاشیه ملتهب و فعال زخم تراش مختصری برمیدارد.
چرا حاشیه؟ چون انگلها در بافتهای زنده و کناری زخم تجمع دارند، نه در مرکز زخم که بافت مرده (نکروز) است.
سپس نمونه روی لام شیشهای رنگآمیزی شده (رنگآمیزی گیمسا) و زیر میکروسکوپ بررسی میشود تا اجسام لیشمن مشاهده شوند.
در موارد مشکوک که اسمیر منفی است اما علائم بالینی قوی هستند، از روشهای دقیقتر مثل PCR یا کشت استفاده میشود.
توضیح ساده: بافت نکروز (Necrosis) به قسمتهایی از بدن گفته میشود که سلولهای آن مردهاند و سیاه یا تیره شدهاند.
عوارض جدی عدم درمان به موقع و خطر گسترش زخم
بسیاری فکر میکنند سالک خودبهخود خوب میشود، اما این تصور خطرناک است.
اگرچه سیستم ایمنی ممکن است بعد از یک سال زخم را ببندد، اما عوارض زیر محتمل است:
- اسکار آتروفیک شدید: ایجاد فرورفتگی عمیق و بدشکل که درمان زیبایی آن دشوار است.
- ضایعات اقماری: ایجاد زخمهای جدید کوچک در اطراف زخم اصلی.
- گسترش لنفاوی: حرکت انگل در مسیر رگهای لنفاوی و ایجاد دملهای زنجیرهای روی دست یا پا (شبیه تسبیح).
- عفونت باکتریایی: اضافه شدن میکروبها که باعث دیرجوش شدن زخم میشود.
توضیح ساده: اسکار آتروفیک (Atrophic Scar) نوعی جای زخم است که به صورت گودرفتگی و فرورفتگی در پوست دیده میشود.
درمانهای دارویی استاندارد (تزریق گلوکانتیم و کرایوتراپی)
خط اول درمان در ایران و جهان، استفاده از ترکیبات آنتیموان پنجظرفیتی است که معروفترین آنها آمپول گلوکانتیم (Glucantime) میباشد.
این دارو به دو صورت تجویز میشود:
- تزریق موضعی (Intralesional): دارو مستقیماً با سرسوزن انسولین به داخل حاشیه زخم تزریق میشود. این روش دردناک است اما اثرگذاری سریعی دارد.
- تزریق عضلانی: اگر تعداد زخمها زیاد باشد یا روی صورت باشد، دارو به باسن تزریق میشود.
اغلب پزشکان برای نتیجه بهتر، تزریق را همزمان با کرایوتراپی (فریز کردن) انجام میدهند.
سرمای نیتروژن مایع باعث تخریب دیواره سلولی انگل و تحریک سیستم ایمنی میشود.
برای انجام صحیح این تزریقات حساس (به خصوص در ناحیه صورت)، انتخاب پزشک ماهر حیاتی است. میتوانید از لیست متخصصان تایید شده در "هیلیفا" کمک بگیرید.
توضیح ساده: کرایوتراپی (Cryotherapy) روشی است که در آن ضایعه پوستی با استفاده از نیتروژن مایع بسیار سرد، منجمد و درمان میشود.
راهکارهای نوین درمان جای زخم سالک (ترمیم اسکار قدیمی)
حتی پس از ریشهکن شدن کامل انگل و بهبود زخم فعال، چالش اصلی یعنی جای زخم (اسکار) باقی میماند.
خوشبختانه با پیشرفت تکنولوژیهای زیبایی، دیگر لازم نیست تا آخر عمر با این یادگاری ناخوشایند زندگی کنید.
نکته طلایی در درمان جای سالک، درمان ترکیبی (Combination Therapy) است.
هیچ روش واحدی به تنهایی معجزه نمیکند؛ بلکه پزشک باید بر اساس عمق، جنس پوست و سن اسکار، ترکیبی از لیزر، جراحی و تزریق را برنامه ریزی کند.
هدف نهایی، همسطح کردن بافت زخم با پوست سالم و بازگرداندن رنگ طبیعی به ناحیه آسیبدیده است.
توضیح ساده: درمان ترکیبی یعنی استفاده همزمان از چند روش مختلف (مثل لیزر و فیلر) برای گرفتن بهترین نتیجه.
بررسی انواع اسکار سالک؛ آتروفیک (فرورفته) و هایپرتروفیک (برجسته)

شناخت نوع اسکار، اولین قدم برای انتخاب درمان است. سالک معمولاً دو نوع ردپا به جا میگذارد:
|
نوع اسکار |
ویژگی ظاهری |
علت ایجاد |
روش درمان اصلی |
|
آتروفیک (Atrophic) |
گودرفته و نازک (شبیه دهانه آتشفشان) |
تحلیل رفتن کلاژن و چربی زیر پوست |
پرکنندهها، سابسیژن و لیزر |
|
هایپرتروفیک (Hypertrophic) |
برجسته، سفت و گوشتاضافه |
فعالیت بیش از حد فیبروبلاستها |
تزریق کورتون، لیزر PDL و جراحی |
اکثر اسکارهای سالک از نوع آتروفیک هستند که ظاهری "مُهر زده" روی صورت ایجاد میکنند.
توضیح ساده: فیبروبلاست (Fibroblast) سلولهایی در پوست هستند که مسئول تولید کلاژن و ترمیم زخم میباشند.
تکنیکهای لایهبرداری و بازسازی سطح پوست
برای اسکارهای سطحی تا متوسط، هدف اصلی برداشتن لایه آسیبدیده و تحریک پوست برای ساخت پوست جدید است.
لیزر درمانی پیشرفته (لیزر فرکشنال CO2 و اربیوم)
لیزر CO2 با ایجاد ستونهای حرارتی میکروسکوپی، کلاژنسازی عمقی را تحریک کرده و بافت را بازسازی میکند.
روشهای مکانیکی (درم ابریژن و میکرودرم)
درمابریژن یک سنبادهزنی کنترلشده و عمیق است؛ اما میکرودرم روشی سطحیتر برای اسکارهای خفیف میباشد.
درمان تخصصی فرورفتگیهای عمیق پوستی
وقتی اسکار سالک خیلی گود باشد، لیزر به تنهایی نمیتواند پوست را بالا بیاورد و نیاز به آزادسازی و حجمدهی داریم.
سابسیژن (Subcision) برای آزادسازی بافت فیبروتیک
پزشک با سوزن نوکور، چسبندگیهای زیر زخم را پاره میکند تا پوست آزاد شده و بالا بیاید.
تزریق فیلر، چربی و نانوفت برای اصلاح حجم
تزریق چربی خود فرد یا نانوفت (حاوی سلول بنیادی)، گودی را پر کرده و کیفیت پوست را بهبود میبخشد.
جراحی پلاستیک و برداشتن ضایعه (Scar Revision)
در مواردی که اسکار بسیار بدشکل، وسیع یا بدخیم باشد، بهترین راه جراحی است.
جراح پلاستیک با تکنیک "برداشتن دوکی شکل"، کل بافت اسکار را برمیدارد و لبههای پوست سالم را با بخیههای بسیار ظریف و پلاستیک به هم میرساند.
نتیجه نهایی تبدیل یک لکه بزرگ به یک خط باریک و محو است که به مرور زمان کمتر دیده میشود.
برای پیدا کردن جراحان پلاستیک متبحر در این زمینه، میتوانید به لیست متخصصان تایید شده در "هیلیفا" مراجعه کنید.
توضیح ساده: اسکار رویژن (Scar Revision) به مجموعه جراحیهایی گفته میشود که برای بهبود ظاهر جای زخم انجام میشوند.
درمان لک و تیرگیهای باقیمانده (هایپرپیگمنته)
گاهی گودی پر میشود اما لک قهوهای یا تیرگی ناشی از التهاب باقی میماند.
برای این مشکل، استفاده از کرمهای روشنکننده حاوی هیدروکینون (با تجویز پزشک) یا آزلائیک اسید موثر است.
در کلینیکها نیز از روشهایی مثل مزوتراپی لک و لیزر کیوسوییچ (Q-Switch) استفاده میشود که رنگدانهها را خرد میکنند.
طبق گزارش کاربران، استفاده مداوم از ضدآفتاب در طول دوره درمان برای جلوگیری از بازگشت لک ضروری است.
توضیح ساده: هایپرپیگمنته (Hyperpigmentation) به تیره شدن بخشی از پوست نسبت به رنگ طبیعی اطراف آن گفته میشود.
پیشگیری از گزش پشه و مدیریت بیماری
از آنجایی که درمان سالک طولانی و پرهزینه است و احتمال باقی ماندن جای زخم وجود دارد، پیشگیری همیشه بر درمان مقدم است.
استراتژی اصلی پیشگیری، قطع زنجیره انتقال است؛ یعنی جلوگیری از تماس پشه خاکی با انسان و کنترل مخازن بیماری (جوندگان و سگهای ولگرد).
پشه خاکی توان پرواز کمی دارد و نمیتواند مسافتهای طولانی را طی کند، بنابراین بهسازی محیط زندگی تاثیر چشمگیری در کاهش خطر دارد.
مدیریت زبالهها و نخالههای ساختمانی که محل تجمع و تکثیر این پشهها هستند، اولین خط دفاعی محسوب میشود.
همچنین سمپاشی ابقایی (Residual Spraying) دیوارها در مناطق روستایی توسط مراکز بهداشت، جمعیت پشهها را به شدت کاهش میدهد.
توضیح ساده: سمپاشی ابقایی روشی است که در آن سم روی سطوح پاشیده میشود و اثر کشندگی آن تا ماهها باقی میماند.
اقدامات حفاظتی در مناطق بومی و پرخطر
اگر در مناطق پرخطر (اندیمیک) زندگی میکنید یا به آنجا سفر میکنید، رعایت موارد زیر حیاتی است:
- استفاده از پشهبند ریزبافت: پشه خاکی بسیار کوچک است و از توریهای معمولی عبور میکند. حتماً از پشهبندهای آغشته به سم (پرمترین) با منافذ بسیار ریز استفاده کنید.
- پوشش مناسب: در زمان فعالیت پشه (غروب تا طلوع آفتاب)، لباسهای آستینبلند و شلوار بلند بپوشید.
- دفعکنندههای حشرات: استفاده از اسپریها یا لوسیونهای حاوی DEET (دیتولامید) روی پوستِ باز بسیار موثر است.
برای خرید دافع حشرات، محصولاتی را انتخاب کنید که تاییدیه FDA یا سازمان غذا و دارو را داشته باشند و طبق دستورالعمل روی قوطی مصرف کنید.
توضیح ساده: اندیمیک (Endemic) به مناطقی گفته میشود که یک بیماری به طور بومی و همیشگی در آنجا وجود دارد.
واکسن سالک؛ وضعیت کنونی تحقیقات و دسترسی
در حال حاضر، هیچ واکسن تایید شده جهانی برای پیشگیری از سالک در انسان وجود ندارد.
اگرچه واکسنهایی برای سگها ساخته شده است، اما تلاشها برای ساخت واکسن انسانی ایمن همچنان در مرحله تحقیقات بالینی (Clinical Trials) قرار دارد.
در گذشته از روشی به نام "لیشوانیزاسیون" (تزریق عمدی انگل ضعیف شده در نقطهای پوشیده از بدن) استفاده میشد که به دلیل عوارض جانبی و ایجاد زخمهای کنترل نشده، امروزه منسوخ شده و توصیه نمیشود.
جامعه علمی همچنان به دنبال دستیابی به واکسنی است که بدون ایجاد زخم، ایمنی پایدار ایجاد کند.
توضیح ساده: تحقیقات بالینی (Clinical Trials) مراحلی از آزمایش دارو یا واکسن است که روی داوطلبان انسانی انجام میشود تا ایمنی و اثربخشی آن تایید شود.
بایدها و نبایدهای درمان خانگی و طب سنتی (هشدارها)
متاسفانه باورهای غلط زیادی در مورد درمان سالک وجود دارد که منجر به فاجعه میشود.
هشدارهای جدی:
- هرگز از اسیدهای دستساز، اسید باتری یا داغ کردن زخم (سوزاندن با فلز) استفاده نکنید. این کارها انگل را از بین نمیبرد، بلکه بافت سالم را میسوزاند و اسکار را بسیار وسیعتر و وحشتناکتر میکند.
- پرهیز از پانسمانهای گیاهی آلوده: گذاشتن مخلوط گیاهان یا فضولات حیوانی (مثل عنبرنسارا) روی زخم باز، خطر کزاز و عفونتهای شدید باکتریایی را به همراه دارد.
تجربه بیماران نشان میدهد کسانی که سراغ روشهای سنتی تهاجمی رفتهاند، اسکارهای بدشکلتری نسبت به کسانی که هیچ درمانی انجام ندادهاند، دارند.
تنها اقدام خانگی مجاز، شستشوی روزانه زخم با آب و صابون ملایم و استفاده از پماد زینک اکساید (با مشورت پزشک) برای تسریع ترمیم سطحی است.
نتیجهگیری و زمان طلایی مراجعه به متخصص پوست

بیماری سالک تنها یک عفونت گذرا نیست؛ بلکه یک چالش زیبایی دائمی است که میتواند اعتمادبهنفس فرد را تحت تاثیر قرار دهد.
کلید موفقیت در مبارزه با این بیماری، درک مفهوم زمان طلایی است.
بهترین زمان برای مراجعه به پزشک، دقیقا همان مرحلهای است که هنوز زخم باز ایجاد نشده و تنها یک برجستگی (پاپول) وجود دارد.
درمان در این مرحله، نه تنها انگل را سریعتر از بین میبرد، بلکه از تخریب لایههای عمیق پوست (درم) جلوگیری میکند.
هر روز تاخیر، به انگل اجازه میدهد تا بافت بیشتری را بخورد و اسکار وسیعتری به جا بگذارد.
بنابراین، منتظر خوب شدن خودبهخودی نباشید؛ زیرا هزینه این صبر، یک جای زخم ماندگار و بدشکل روی صورت خواهد بود.
توضیح ساده: درم (Dermis) لایه میانی پوست است که حاوی کلاژن و اعصاب میباشد و آسیب به آن باعث ایجاد اسکار دائمی میشود.
چه زمانی برای درمان جای زخم (اسکار) اقدام کنیم؟
بسیاری از بیماران عجله دارند که همزمان با درمان انگل، جای زخم را هم لیزر کنند؛ اما این کار اشتباه است.
تا زمانی که زخم فعال است و انگل زنده وجود دارد، هرگونه دستکاری تهاجمی (مثل لیزر یا جراحی) ممنوع است. این کار باعث پخش شدن انگل در بافتهای سالم اطراف میشود.
شروع درمان اسکار (زیبایی) باید پس از بهبودی بالینی کامل و منفی شدن آزمایش انگل باشد.
معمولاً ۳ تا ۶ ماه پس از بسته شدن زخم، زمانی که بافت به ثبات رسید، میتوان پروسه ترمیم اسکار را آغاز کرد.
توضیح ساده: بهبودی بالینی (Clinical Cure) زمانی است که زخم کاملاً بسته شده، التهاب از بین رفته و پوست جدید روی آن را گرفته است.
معیارهای انتخاب بهترین کلینیک و پزشک درمان سالک
درمان سالک و اسکار ناشی از آن، یک پروسه تخصصی است که نیاز به تجربه بالا در زمینه بیماریهای عفونی و زیبایی دارد.
برای انتخاب پزشک، حتماً به موارد زیر دقت کنید:
- تخصص پوست و مو: پزشک باید متخصص بورد دار باشد، نه پزشک عمومی که دورههای کوتاه زیبایی دیده است.
- تجهیزات پیشرفته: کلینیک باید مجهز به لیزرهای فرکشنال CO2 و دستگاههای کرایوتراپی استاندارد باشد.
- سابقه درمان موفق: دیدن نمونه کارهای قبلی (عکسهای قبل و بعد) بسیار کمککننده است.
برای اطمینان از انتخاب خود، میتوانید به پلتفرم "هیلیفا" مراجعه کنید. ما در هیلیفا لیستی از پزشکان و کلینیکهای معتبری که سابقه درخشانی در درمان ضایعات لیشمانیوز دارند را گردآوری کردهایم تا با خیال راحت درمان خود را شروع کنید.