عوارض آنزیم تخلیه ژل؛ ورم چقدر طول میکشد؟ [راهنمای فوری]
زهرا ملکیان
نویسنده
فهرست محتوا
مطالعه14 دقیقه
اگر همین حالا جلوی آینه ایستادهاید و با دیدن تغییرات ناگهانی صورتتان دچار استرس شدهاید، نفس عمیقی بکشید.
نگرانی شما از وضعیت فعلی کاملاً قابل درک است، اما باید بدانید که ورم بعد از آنزیم لب یا بینی، لزوماً نشانه بدی نیست.
اگر به تازگی ژل خود را تخلیه کردهاید و نگران تورم یا کبودی هستید، نترسید؛ اکثر این علائم موقتی هستند.
در واقع، این واکنش در اکثر موارد نشاندهنده شروع فرآیند حل شدن فیلر و آزاد شدن مایعات میانبافتی است.
بسیاری از مراجعین در ۲۴ ساعت اول تصور میکنند وضعیتشان بدتر شده، اما این وضعیت معمولاً بخشی طبیعی از روند بهبودی است.
آنزیم هیالورونیداز چیست؟ (تعریف علمی به زبان ساده)
هیالورونیداز (Hyaluronidase) یک پروتئین آنزیمی است که به صورت طبیعی نیز در بدن انسان وجود دارد.
وظیفه اصلی این آنزیم در پزشکی زیبایی، شکستن پیوندهای شیمیایی مولکولهای متصلبههم در ژلهای هیالورونیک اسید است.
وقتی این آنزیم تزریق میشود، سرعت تجزیه ژل را که به طور طبیعی ماهها طول میکشد، به چند دقیقه تا چند روز کاهش میدهد.
عملکرد دقیق آنزیم به شرح زیر است:
- مکانیسم اثر: این ماده باعث "هیدرولیز" شدن بافت ژل میشود.
(هیدرولیز یعنی شکسته شدن مولکولهای بزرگ به قطعات ریزتر و مایع با کمک آب، شبیه به حل شدن سریع یک حبه قند در چای داغ). - دفع مواد: پس از شکسته شدن پیوندها، ژل به مایع تبدیل میشود.
سپس این مایعات و مواد باقیمانده توسط سیستم لنفاوی و کبد تصفیه شده و به مرور از طریق ادرار از بدن دفع میشوند.
هدف این مقاله
در این راهنما قصد نداریم شما را با اصطلاحات پیچیده پزشکی گیج کنیم یا بترسانیم.
هدف اصلی ما ایجاد یک مرز مشخص برای آرامش خیال شماست.
ما در بخشهای آینده دقیقاً تفکیک میکنیم که چه عوارضی (مانند سوزش اولیه یا التهاب) "طبیعی" و بخشی اجتنابناپذیر از پروسه درمان هستند.
و در مقابل، چه علائمی (مثل تغییر رنگ غیرعادی پوست یا تنگی نفس) "خطرناک" بوده و نیاز به مداخله فوری پزشکی دارند.
با خواندن ادامه مطلب، میتوانید وضعیت فعلی خود را بهتر ارزیابی کنید.
عوارض آنزیم تخلیه ژل؛ چه چیزی طبیعی است؟ (عوارض شایع)
بسیاری از افراد پس از تزریق، با دیدن واکنشهای بدن خود نگران میشوند و تصور میکنند دچار حساسیت شدید شدهاند.
اما باید بدانید که بین "عوارض جانبی مورد انتظار" و "واکنشهای آلرژیک خطرناک" تفاوت زیادی وجود دارد.
اگر پزشک شما قبل از تزریق، تست حساسیت به آنزیم هیالورونیداز (پچ تست روی ساعد) را انجام داده و نتیجه منفی بوده، احتمال بروز خطرات جدی بسیار کم است.
در واقع، بدن شما در حال مبارزه با ورود یک عامل خارجی نیست، بلکه در حال مدیریت یک تغییر شیمیایی سریع زیر پوست است.
آزاد شدن ناگهانی حجم زیادی از مایعات و تجزیه بافت فیلر، سیستم ایمنی را به صورت موقت فعال میکند تا پاکسازی انجام شود.
در ادامه، نشانههایی را بررسی میکنیم که کاملاً طبیعی هستند و نباید بابت آنها به اورژانس مراجعه کنید.
تورم و التهاب فوری
تورم (Edema) شایعترین واکنش پس از تزریق آنزیم است و تقریباً برای همه اتفاق میافتد.
زمانی که آنزیم، زنجیرههای مولکولی ژل را میشکند، حجم زیادی آب و مایع میانبافتی که قبلاً توسط ژل جذب شده بود، آزاد میشود.
این مایع آزاد شده به طور موقت در زیر پوست تجمع میکند و باعث پف کردن ناحیه میشود.
تجربه بیماران نشان میدهد که این تورم معمولاً بلافاصله شروع شده و در ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول به اوج خود میرسد.
بنابراین اگر روز دوم صورتتان ورم بیشتری داشت، نترسید؛ این یعنی پروسه دفع مایعات آغاز شده است.
کبودی و خونمردگی
کبودی (Ecchymosis) ارتباط مستقیمی با خود ماده آنزیم ندارد و بیشتر تکنیکال است.
این عارضه ناشی از برخورد سوزن سرنگ با مویرگهای ریز خونی در ناحیه تزریق است.
از آنجا که بافت صورت بسیار پرخون است، پاره شدن چند مویرگ کوچک هنگام ورود سوزن کاملاً طبیعی است.
این لکههای آبی یا بنفش معمولاً طی ۳ تا ۷ روز تغییر رنگ داده و زرد میشوند و سپس کاملاً محو خواهند شد.
درد خفیف و حساسیت به لمس
احساس سوزش خفیف هنگام تزریق و درد مبهم پس از آن، واکنش طبیعی پایانههای عصبی است.
آنزیم هیالورونیداز pH متفاوتی نسبت به بافت بدن دارد که میتواند باعث تحریک لحظهای شود.
همچنین، ناحیه تزریق شده ممکن است تا چند روز نسبت به لمس حساس باشد (Tenderness).
(تندرنس یعنی وقتی دستتان را روی ناحیه میگذارید، احساس درد یا ناراحتی میکنید).
این حساسیت معمولاً با مصرف مسکنهای سادهای که پزشک تجویز میکند، قابل کنترل است و جای نگرانی ندارد.
واکنشهای آلرژیک به هیالورونیداز؛ خطرناکترین عارضه
در حالی که بسیاری از نگرانیهای مراجعین حول شایعاتی مثل "آیا آنزیم بافت صورت را از بین می برد؟" میچرخد، باید بگوییم که خطر واقعی جای دیگری است.
آنزیم هیالورونیداز به طور مستقیم آسیبی به بافت سالم و خودی نمیزند و فقط پیوندهای ژل را هدف میگیرد.
اما خطر اصلی و جدی که باید نگران آن باشید، واکنش سیستم ایمنی بدن به این پروتئین خارجی است.
از آنجا که بسیاری از انواع هیالورونیداز از منابع حیوانی (مانند پروتئین گوسفندی یا گاوی) استخراج میشوند، بدن برخی افراد ممکن است آن را به عنوان یک عامل مهاجم شناسایی کند.
این واکنشها میتوانند از یک خارش ساده تا شوکهای حیاتی متغیر باشند.
بنابراین شناخت علائم هشداردهنده برای هر کسی که قصد تخلیه ژل دارد، از نان شب واجبتر است.
علائم حساسیت فوری (آنفیلاکسی)
این خطرناکترین نوع واکنش است که معمولاً در عرض چند دقیقه پس از تزریق رخ میدهد.
آنفیلاکسی (Anaphylaxis) یک واکنش آلرژیک شدید و ناگهانی است که کل بدن را درگیر میکند و میتواند مجاری تنفسی را ببندد.
اگر حین یا بلافاصله بعد از تزریق علائم زیر را حس کردید، ثانیهای درنگ نکنید و فوراً به اورژانس بروید:
- تنگی نفس ناگهانی یا خسخس سینه.
- احساس گرفتگی شدید در گلو یا دشواری در بلع.
- پخش شدن کهیرهای قرمز و خارشدار در تمام بدن (نه فقط محل تزریق).
- افت فشار خون، سرگیجه شدید یا غش کردن.
حساسیت تاخیری
همیشه علائم بلافاصله ظاهر نمیشوند و گاهی سیستم ایمنی با تأخیر پاسخ میدهد.
ممکن است ۲۴ تا ۷۲ ساعت بعد از تزریق، متوجه علائم موضعی شوید که با ورم طبیعی (که در بخش قبل گفتیم) فرق دارد.
این علائم شامل خارش شدید و مداوم در محل تزریق، قرمز شدن وسیع پوست (Erythema) و یا ایجاد سفتدانه (تودههای سفت زیر پوست) است.
(اریتما همان قرمزی غیرطبیعی پوست است که با فشار دادن انگشت روی آن سفید نمیشود).
اگرچه این نوع حساسیت کشنده نیست، اما برای درمان نیاز به مصرف آنتیهیستامین یا کورتون تحت نظر پزشک دارد.
اهمیت حیاتی "تست پچ" (Patch Test)
هیچ پزشک متعهدی نباید بدون انجام تست حساسیت، دوز کامل آنزیم را به صورت شما تزریق کند.
تست پچ یک استاندارد طلایی برای پیشگیری از فاجعه است.
در این روش، پزشک مقدار بسیار کمی (حدود ۳ تا ۵ واحد) از آنزیم را به صورت زیرپوستی در ناحیه ساعد دست تزریق میکند.
سپس باید حداقل ۲۰ تا ۳۰ دقیقه صبر کرد.
اگر در این مدت ناحیه تست دچار کهیر، خارش شدید یا قرمزی گسترده شد، نتیجه مثبت است و شما به هیچ وجه نباید آنزیم دریافت کنید.
طبق گزارش کاربران، بسیاری از موارد حساسیت شدید در افرادی رخ داده که این مرحله ساده اما حیاتی را نادیده گرفتهاند.
آیا آنزیم تخلیه ژل بافت طبیعی صورت را از بین میبرد؟ (بررسی شایعات)
یکی از ترسناکترین شایعاتی که در فضای مجازی و کامنتهای اینستاگرام میچرخد، این است که آنزیم علاوه بر ژل، گوشت و پوست صورت را هم "ذوب" میکند.
باید صراحتاً بگوییم که این تصور تا حد زیادی اشتباه است و ناشی از تفسیر غلط تغییرات ظاهری صورت میباشد.
البته، تجربه درد و سوزش بعد از تزریق آنزیم برای بسیاری از مراجعین ناخوشایند و نگرانکننده است.
همین حس سوزش شدید باعث میشود فرد تصور کند بافتهای حیاتی صورتش در حال تخریب هستند.
اما حقیقت این است که این درد ناشی از تغییرات pH و واکنش التهابی است، نه خوردگی بافتها.
هیالورونیداز سالهاست در چشمپزشکی و بیهوشی استفاده میشود و اگر قرار بود بافت را ذوب کند، هرگز مجوز ایمنی نمیگرفت.
در ادامه دلایل علمی را بررسی میکنیم که چرا بافت اصلی شما در امان است.
تفاوت هیالورونیک اسید مصنوعی و طبیعی
ژلهای فیلر از هیالورونیک اسید "کراسلینک" (Cross-linked) ساخته شدهاند تا در برابر تجزیه مقاوم باشند و ماندگاری طولانی داشته باشند.
(کراسلینک یعنی مولکولها با پیوندهای شیمیایی محکم و فشرده به هم گره خوردهاند).
آنزیم هیالورونیداز به دلیل ساختار شیمیایی خود، تمایل بسیار بیشتری به حمله به این پیوندهای متراکم مصنوعی دارد.
هیالورونیک اسید طبیعی بدن شما ساختاری آزاد و پراکنده دارد و چرخه بازسازی آن بسیار سریع است.
حتی اگر آنزیم مقداری از هیالورونیک اسید طبیعی بافت شما را تجزیه کند، بدن شما آن را بهطور خودکار در عرض ۲۴ تا ۴۸ ساعت جایگزین میکند.
احساس "خالی شدن" یا "گودی" واقعاً چیست؟
بسیاری از افراد پس از تخلیه، با نگاه در آینه شوکه میشوند و فکر میکنند صورتشان "گود" شده است.
این حس اغلب یک خطای دید ناشی از عادت کردن چشم به چهره پر و ورمکرده قبلی است.
وقتی ژل حجمدهنده که پوست را برای ماهها یا سالها کشیده بود ناگهان حذف میشود، پوست ممکن است برای مدتی شل یا چروکیده به نظر برسد.
این حالت دقیقاً شبیه بادکنکی است که بادش خالی شده است؛ بافت صورت از بین نرفته، بلکه حجم کاذب زیر آن برداشته شده و پوست هنوز فرصت جمع شدن (Retraction) پیدا نکرده است.
خشکی پوست بعد از آنزیم
خشکی و کدری پوست یکی دیگر از عوارض جانبی است که برخی کاربران گزارش میدهند.
از آنجا که وظیفه اصلی مولکولهای هیالورونیک اسید جذب و نگهداری آب در لایههای پوست است، حذف ناگهانی تودههای ژل باعث کاهش رطوبت موضعی میشود.
این خشکی کاملاً موقتی است و به معنی آسیب دائمی به غدد چربی یا بافت پوست نیست.
با بازسازی ذخایر طبیعی بدن و استفاده از کرمهای آبرسان، طراوت پوست باز میگردد.
مراقبتهای بعد از تزریق آنزیم برای کاهش عوارض
رعایت نکات مراقبتی پس از جلسه درمان، به اندازه مهارت پزشک در نتیجه نهایی تأثیرگذار است.
بسیاری از نگرانیهای بیماران، مانند ترس از باقی ماندن گودی و شلی پوست بعد از تخلیه ژل ، با مراقبت صحیح و دادن زمان به پوست برای بازسازی، سریعتر برطرف میشوند.
بدن شما برای دفع ضایعات و ترمیم بافت، نیاز به محیطی آرام و بدون التهاب دارد.
در ادامه، نقشه راه ۲۴ تا ۷۲ ساعت اول را مرور میکنیم.
استفاده از کمپرس سرد و گرم
مدیریت دمای ناحیه تزریق، کلید کنترل ورم و کبودی است، اما زمانبندی آن بسیار حیاتی است.
- ۲۴ ساعت اول (فاز حاد): فقط از کمپرس سرد استفاده کنید.
سرما باعث انقباض عروق (Vasoconstriction) شده و جلوی خونریزی زیرپوستی و گسترش ورم را میگیرد.
یخ را مستقیم روی پوست نگذارید؛ آن را در حوله بپیچید و هر ساعت ۱۰ دقیقه روی موضع نگه دارید. - بعد از ۴۸ ساعت (فاز ترمیم): اگر کبودی دارید، میتوانید از کمپرس گرم استفاده کنید.
گرما جریان خون را افزایش داده و به جذب سریعتر خونمردگیها کمک میکند.
داروها؛ چه بخوریم و چه نخوریم؟
مصرف خودسرانه مسکنها میتواند وضعیت کبودی صورت شما را بدتر کند.
- ممنوعیتها: حداقل تا ۴۸ ساعت از مصرف رقیقکنندههای خون مثل آسپرین، ایبوپروفن، ویتامین E و مکملهای امگا ۳ خودداری کنید.
این داروها احتمال خونریزی مویرگی را افزایش میدهند. - مجازها: اگر پزشک برای شما آنتیهیستامین (ضد حساسیت) تجویز کرده، آن را سر ساعت مصرف کنید.
این داروها به کاهش واکنشهای آلرژیک خفیف و خارش کمک زیادی میکنند.
برای درد نیز معمولاً استامینوفن ساده بهترین گزینه است.
ماساژ دادن یا ندادن؟
این یکی از پرتکرارترین سوالات است که پاسخش با زمان تزریق ژل تفاوت دارد.
برخلاف تزریق فیلر که نباید دستکاری شود، در پروسه تخلیه، معمولاً پزشکان ماساژ ملایم را توصیه میکنند.
هدف از این کار، پخش شدن یکنواخت آنزیم در بافت و رسیدن آن به تمام مولکولهای ژل است.
البته شدت و نحوه ماساژ بسیار مهم است؛ فشار نباید به حدی باشد که باعث درد شدید یا آسیب به بافت شود.
حتماً پیش از خروج از کلینیک، دستورالعمل دقیق ماساژ (دورانی یا فشاری) را از پزشک خود بپرسید، زیرا تکنیک تزریق هر پزشک متفاوت است.
چه زمانی باید نگران شویم؟ (علائم هشدار)
با وجود اینکه اکثر عوارض ذکر شده در بالا طی چند روز فروکش میکنند، گاهی اوقات بدن سیگنالهای جدیتری میفرستد.
تشخیص مرز بین "التهاب طبیعی" و "خطر واقعی" میتواند جان شما را نجات دهد یا از آسیبهای ماندگار جلوگیری کند.
اگر علائم زیر را مشاهده کردید، منتظر نمانید و سریعاً با پزشک خود تماس بگیرید یا به مرکز درمانی مراجعه کنید.
نشانههای عفونت بافتی
اگرچه سوزنهای استفاده شده استریل هستند، اما همیشه ریسک ورود باکتری به زیر پوست وجود دارد.
عفونت معمولاً ۲۴ تا ۷۲ ساعت بعد از تزریق خود را نشان میدهد و با ورم معمولی فرق دارد.
علائم کلیدی عفونت عبارتند از:
- تب و لرز: افزایش دمای کلی بدن یا احساس لرز ناگهانی.
- گرمی موضعی شدید: وقتی دستتان را روی ناحیه میگذارید، داغی غیرعادی حس میکنید (بیشتر از گرمای ملایم اولیه).
- درد ضرباندار: دردی که با گذشت زمان بدتر میشود و حالت کوبنده دارد.
- ترشحات: خروج مایع زرد یا سبز (چرک) از محل ورود سوزن.
تغییر رنگ پوست (خطر ایسکمی و نکروز)
تغییر رنگ پوست یکی از جدیترین علائم در دنیای زیبایی است.
هرچند آنزیم هیالورونیداز خود درمان اصلی برای رفع انسداد عروقی (ایسکمی) ناشی از ژل است و تزریق آن به ندرت باعث این عارضه میشود، اما آگاهی از آن ضروری است.
گاهی فشار ناشی از خونریزی داخلی شدید (هماتوم) میتواند روی عروق اثر بگذارد.
- سفیدی مطلق (Blanching): اگر بخشی از پوست ناگهان سفید یا رنگپریده شد و با ماساژ دادن رنگش برنگشت، نشانه نرسیدن خون است.
- تیرگی و سیاهی: تغییر رنگ پوست به سمت خاکستری، بنفش تیره یا سیاه، مرحله پیشرفتهتری از آسیب بافتی است.
(این مورد در تزریق مجدد ژل بلافاصله بعد از آنزیم شایعتر است، اما دیدن آن در هر شرایطی نیاز به مداخله فوری پزشکی دارد).
جمعبندی و مشاوره پزشکی
حذف ژلهای نامطلوب یا مهاجرتکرده، گاهی ضروریتر از تزریق آنهاست تا سلامت و زیبایی طبیعی چهره شما حفظ شود.
با وجود تمام عوارضی که بررسی کردیم، آنزیم هیالورونیداز اگر توسط پزشک متخصص و با رعایت اصول ایمنی (بهویژه تست پچ) انجام شود، روشی بسیار ایمن و نجاتبخش است.
بسیاری از ترسهای بیماران ناشی از قضاوت زودهنگام در روزهای اول است.
به یاد داشته باشید که بدن شما یک ماشین هوشمند بیولوژیکی است و برای ترمیم خود به زمان نیاز دارد.
پس از تخلیه ژل، پوست برای بازسازی رشتههای کلاژن و بازگشت به فرم طبیعی و منسجم خود، حداقل به ۲ هفته زمان نیاز دارد.
در این مدت صبور باشید، دستورالعملها را رعایت کنید و از دستکاری صورت یا تصمیمگیریهای عجولانه برای تزریق مجدد خودداری کنید.
گام بعدی چیست؟
اگر هنوز در مورد وضعیت ژلهای صورت خود مطمئن نیستید یا علائمی دارید که شما را نگران کرده است، نباید ریسک کنید.
تشخیص اینکه آیا ورم شما طبیعی است یا نیاز به درمان دارد، تنها با معاینه دقیق بالینی امکانپذیر است.
در هیلیفا ، ما مجموعهای از پزشکان معتبر و کلینیکهای استاندارد را گردآوری کردهایم تا شما با خیالی آسوده، بهترین متخصص را برای مشاوره یا درمان انتخاب کنید.
برای بررسی وضعیت فیلرهای قدیمی یا رزرو نوبت آنزیم، همین حالا میتوانید از طریق پلتفرم ما اقدام کنید و سلامت زیبایی خود را به دستان امن بسپارید.