فرق جرم گیری لثه با جرم گیری دندان و تاثیر آن بر سلامت دهان
زهرا نوابی
نویسنده
فهرست محتوا
مطالعه13 دقیقه
جرمگیری دندان و لثه از اقدامات ضروری دندانپزشکی برای حفظ سلامت دهان و دندان هستند. با این حال، این دو روش تفاوتهای مهمی دارند که دانستن آنها میتواند در انتخاب روش مناسب برای شرایط خاص شما مؤثر باشد. در این مقاله، به صورت جامع تفاوتها، مزایا، معایب و جزئیات هر کدام از این روشها را بررسی میکنیم.
تفاوت در اهداف
جرمگیری لثه
جرمگیری لثه بیشتر جنبه درمانی دارد و به افرادی توصیه میشود که از مشکلات لثه مانند التهاب، خونریزی یا پریودنتیت رنج میبرند. این روش با حذف جرمها و باکتریهایی که به بافت لثه آسیب میرسانند، به بازگرداندن سلامت لثه کمک میکند.
- جلوگیری از عفونتهای پیشرفته: با حذف جرمهای عمقی، از گسترش عفونت به سایر نواحی دهان جلوگیری میشود.
- بهبود چسبندگی لثه: پس از جرمگیری، لثهها به مرور به سطح دندان میچسبند که نشانه بهبودی است.
- پیشگیری از تحلیل استخوان: در مراحل اولیه بیماری لثه، جرمگیری میتواند از آسیب به ساختارهای حمایتی جلوگیری کند.
جرمگیری دندان
این روش بیشتر برای اهداف پیشگیرانه و زیبایی انجام میشود.
- حفظ سلامت دندانها: با حذف جرمهای سطحی، از پوسیدگی و بیماریهای دهان جلوگیری میشود.
- بهبود ظاهر دندانها: جرمگیری دندان باعث روشنتر شدن دندانها و حذف لکههای سطحی میشود.
- کاهش بوی بد دهان: با از بین بردن پلاکها و باکتریهای سطحی، تنفس تازهتری خواهید داشت.
تفاوت در نحوه انجام و مدت زمان
جرمگیری لثه
این روش معمولاً پیچیدهتر و زمانبرتر است:
مرحله اول: معاینه دقیق با استفاده از پروب لثه برای اندازهگیری عمق پلاکها.
مرحله دوم: حذف جرمهای زیر لثه با استفاده از دستگاههای اولتراسونیک و ابزارهای دستی.
مرحله سوم: صاف کردن سطح ریشه دندان (روت پلنینگ) برای جلوگیری از چسبیدن مجدد باکتریها.
مدت زمان: ممکن است برای یک یا دو فک(بالا و پایین) به چند جلسه نیاز باشد، به ویژه در موارد پریودنتیت شدید.
جرمگیری دندان
جرمگیری دندان معمولاً سادهتر و سریعتر است:
مرحله اول: پاکسازی جرمهای روی سطح دندان با ابزارهای دستی و اولتراسونیک.
مرحله دوم: پولیش دندانها برای صاف کردن سطح آنها و حذف لکهها.
مدت زمان: این روش اغلب در یک جلسه تکمیل میشود و حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه طول میکشد.
تفاوت در ابزار و تجهیزات مورد استفاده
جرمگیری لثه و دندان با استفاده از ابزارها و تکنیکهای مختلفی انجام میشود که با توجه به هدف درمان و ناحیه تحت درمان، متفاوت هستند. در ادامه، ابزار و تجهیزات هر یک به تفصیل بررسی شده است.
ابزار و تجهیزات مورد استفاده در جرمگیری لثه
جرمگیری لثه (یا درمان پریودنتال) معمولاً به تجهیزات پیشرفتهتر و روشهای تخصصیتر نیاز دارد. این روش بر پاکسازی نواحی عمیق لثه و ریشه دندانها تمرکز دارد.
- اولتراسونیک اسکالر (Ultrasonic Scaler):
این ابزار پیشرفته از ارتعاشات با فرکانس بالا و آب برای حذف جرمهای عمیق زیر خط لثه استفاده میکند.
مناسب برای پلاکهای عمیق و مناطقی که به دسترسی دقیقتر نیاز دارند.
- دستی (Hand Scalers):
این ابزار دستی برای تمیز کردن دقیق نواحی عمیق و پلاک های لثه به کار میرود.
معمولاً برای تکمیل جرمگیری پس از استفاده از التراسونیک اسکالر استفاده میشود.
- ابزار روت پلنینگ (Root Planing Instruments):
این ابزارها سطح ریشه دندان را تسطیح میکنند تا باکتریها و جرمهای میکروسکوپی به طور کامل حذف شوند.
بهبود اتصال بافت لثه به ریشه دندان یکی از اهداف اصلی استفاده از این ابزارهاست.
- دهانشویهها و مواد ضدعفونیکننده:
در جرمگیری لثه، معمولاً از مواد ضدعفونیکننده مانند کلرهگزیدین استفاده میشود تا نواحی پاکسازی شده از باکتریها پاک بمانند.
در موارد خاص، آنتیبیوتیکهای موضعی یا سیستمیک برای کنترل عفونت استفاده میشود.
- لیزر دندانپزشکی:
در برخی موارد، از لیزر برای حذف بافتهای عفونی لثه و ضدعفونی پلاکهای عمیق استفاده میشود.
این روش باعث کاهش خونریزی و بهبود سریعتر میشود.
- ابزار جراحی (در موارد پیشرفته):
در صورت وجود پلاکهای بسیار عمیق یا التهاب شدید، ممکن است از ابزارهای جراحی برای برش یا تغییر شکل لثه استفاده شود.
ابزار و تجهیزات مورد استفاده در جرمگیری دندان
جرمگیری دندان معمولاً به ابزارهای سادهتری نیاز دارد و تمرکز آن بر پاکسازی سطحی دندانها و حذف پلاک دندان و جرم از روی مینای دندان است.
- اولتراسونیک اسکالر:
این ابزار برای حذف جرمهای سطحی روی دندانها و در نزدیکی خط لثه استفاده میشود.
به دلیل سرعت بالا و کاهش نیاز به ابزار دستی، در جرمگیری دندان نیز کاربرد دارد.
- اسکیلرهای دستی:
برای حذف دقیق جرمهای سطحی و پلاکهای سختشده روی دندانها استفاده میشوند.
این ابزارها معمولاً برای نواحی حساس یا نقاطی که دسترسی به آنها دشوار است، به کار میروند.
- پولیش دندان:
پس از جرمگیری، از ابزارهای پولیش (مانند برس یا فنجان لاستیکی همراه با خمیر پولیش) برای صاف و درخشان کردن سطح دندانها استفاده میشود.
برس دندان معمولا از مواد نایلونی یا موی نرم ساخته شده اند که برای تمیز کردن شیارها، فرورفتگی های دندان ها و مناطقی که تمیز کردن آنها دشوار است استفاده می شود.
فنجان های لاستیکی یک ابزار لاستیکی نرم و انعطاف پذیر است که روی دستگاه هندپیس نصب می شود و بیشتر برای صاف و براق کردن سطوح صاف دندان ها به کار می رود.
این مرحله به جلوگیری از تجمع مجدد جرم و پلاک کمک میکند.
- خمیر پولیش (Polishing Paste):
این خمیر حاوی مواد ساینده ملایم است که به تمیز شدن لکهها و صاف شدن مینای دندان کمک میکند.
- هوا-آب اسپری (Air-Water Spray):
برای شستوشوی بقایای جرم و خنک کردن دندانها در طول فرآیند جرمگیری استفاده میشود.
- ابزارهای تخصصی تمیزکاری بین دندانی:
در برخی موارد، ابزارهای مخصوص برای پاکسازی پلاکهای جمعشده بین دندانها استفاده میشود.
تفاوت در ناحیه تمرکز
جرمگیری لثه
تمرکز اصلی این روش بر نواحی زیر خط لثه است.
هدف از بین بردن جرمها و باکتریهایی است که باعث التهاب و بیماری لثه میشوند.
در این روش، پلاکهای لثه تمیز شده و بافت آسیبدیده بهبود مییابد.
جرمگیری دندان
تمرکز این روش بر روی سطح دندان و خط لثه است.
هدف حذف جرمهای قابل مشاهده و لکههای روی دندانها است.
به پیشگیری از تشکیل پلاک و جرم کمک میکند.
تفاوت در مزایا و معایب
جرمگیری لثه
مزایا:
درمان بیماریهای لثه و کاهش التهاب.
جلوگیری از پیشرفت عفونت و تحلیل استخوان.
بهبود سلامت کلی دهان و دندان.
معایب:
ممکن است دردناک باشد و نیاز به بیحسی داشته باشد.
هزینه بالاتر و نیاز به جلسات متعدد.
جرمگیری دندان
مزایا:
پیشگیری از پوسیدگی و بیماریهای دهان.
بهبود ظاهر دندانها و کاهش بوی بد دهان
روشی سریع و کمهزینه.
معایب:
تأثیر کمتری بر مشکلات عمیق لثه دارد.
تفاوت در مراقبتهای بعد از انجام جرمگیری لثه و دندان
مراقبتهای پس از جرمگیری دندان و لثه به دلیل تفاوت در نوع و عمق درمان، متفاوت است. این مراقبتها در بهبود سریعتر، کاهش عوارض و حفظ نتایج درمان نقش کلیدی دارند.
مراقبتهای بعد از جرمگیری لثه
جرمگیری لثه که بیشتر بر پلاکهای عمیق لثه و تسطیح سطح ریشه تمرکز دارد، نیازمند مراقبتهای دقیقتری است.
- رعایت بهداشت دهان و دندان:
از مسواک نرم استفاده کنید و بهآرامی دندانها و لثهها را تمیز کنید تا از تحریک بافتهای حساس جلوگیری شود.
نخ دندان را با احتیاط استفاده کنید، بهویژه در مناطقی که جرمگیری عمیق انجام شده است.
- استفاده از دهانشویههای تجویزشده:
دندانپزشک معمولاً دهانشویههای ضدعفونیکننده مانند کلرهگزیدین تجویز میکند.
این دهانشویهها به کاهش التهاب، خونریزی و خطر عفونت کمک میکنند.
- پرهیز از غذاهای تحریککننده:
تا چند روز پس از جرمگیری، از مصرف غذاهای داغ، تند و سفت خودداری کنید.
غذاهای نرم و ولرم مانند سوپ یا پوره بهترین گزینه هستند.
- کنترل درد و التهاب:
در صورت وجود درد، میتوانید از مسکنهایی مانند ایبوپروفن استفاده کنید (با مشورت دندانپزشک).
کمپرس سرد روی ناحیه صورت میتواند به کاهش تورم کمک کند.
- مراجعه مجدد به دندانپزشک:
برای بررسی نتایج و اطمینان از بهبود لثهها، مراجعه مجدد پس از 2 تا 4 هفته ضروری است.
- استفاده از محافظ شبانه (در صورت لزوم):
اگر دندانپزشک تشخیص دهد که دندانها به دلیل جرمگیری عمیق دچار حساسیت بیشتری شدهاند، ممکن است محافظ شبانه تجویز شود.
- توجه به علائم هشداردهنده:
در صورت مشاهده خونریزی شدید، بوی بد دهان مداوم یا درد غیرطبیعی، باید فوراً با دندانپزشک مشورت کنید.
مراقبتهای بعد از جرمگیری دندان
جرمگیری دندان معمولاً سطحیتر است و مراقبتهای پس از آن سادهتر و سریع تر خواهد بود.
- حفظ روتین بهداشتی:
مسواک زدن و نخ دندان کشیدن را به طور منظم ادامه دهید، اما مراقب باشید که به لثهها فشار وارد نشود.
استفاده از خمیردندان مخصوص حساسیت میتواند کمککننده باشد.
- دهانشویه ملایم:
استفاده از دهانشویههای غیرالکلی و ملایم برای جلوگیری از تجمع باکتریها توصیه میشود.
- پرهیز از غذاها و نوشیدنیهای رنگی:
در 24 ساعت اول، از مصرف چای، قهوه، شراب قرمز و غذاهای رنگدار پرهیز کنید، زیرا دندانها پس از جرمگیری مستعد جذب رنگ هستند.
- مدیریت حساسیت:
ممکن است دندانها نسبت به سرما و گرما حساس شوند. این حساسیت معمولاً طی چند روز کاهش مییابد.
از مصرف غذاها و نوشیدنیهای بسیار داغ یا سرد اجتناب کنید.
- زمانبندی مناسب برای غذا خوردن:
بهتر است حداقل تا یک ساعت پس از جرمگیری از خوردن و آشامیدن پرهیز کنید.
- مراجعه به دندانپزشک برای بررسیهای دورهای:
برای پیشگیری از تجمع مجدد جرم و حفظ نتایج درمان، هر 6 ماه یکبار به دندانپزشک مراجعه کنید.
- اجتناب از عادتهای آسیبرسان:
عادتهایی مانند جویدن ناخن، گاز گرفتن اجسام سخت یا مصرف دخانیات میتوانند اثرات جرمگیری را کاهش دهند.
تفاوت در عوارض
جرمگیری لثه
جرمگیری لثه به دلیل عمق درمان و تمرکز بر پلاکهای لثه ممکن است عوارض بیشتری نسبت به جرمگیری دندان داشته باشد. این عوارض معمولاً موقتی هستند و با رعایت مراقبتهای پس از درمان بهبود مییابند.
- حساسیت موقت دندانها و لثهها:
پس از جرمگیری لثه، دندانها ممکن است به دماهای سرد و گرم حساس شوند.
دلیل این حساسیت، حذف جرمهای عمیق و افزایش سطح تماس دندانها با محیط دهان است.
این حساسیت معمولاً طی چند روز تا یک هفته کاهش مییابد و میتوان با استفاده از خمیردندانهای مخصوص حساسیت، آن را مدیریت کرد.
- خونریزی و تورم لثهها:
در حین و پس از جرمگیری، لثهها ممکن است دچار خونریزی خفیف شوند.
دلیل این عارضه، التهاب لثهها و تحریک بافتهای حساس لثه در طول درمان است.
استفاده از دهانشویههای ضدعفونیکننده میتواند به کاهش التهاب و خونریزی کمک کند.
- احتمال عفونت:
در مواردی که جرمگیری در نواحی عمیق و با پلاکهای عفونی انجام میشود، ممکن است عفونتهای خفیفی رخ دهد.
پزشک معمولاً آنتیبیوتیکهای موضعی یا خوراکی برای پیشگیری تجویز میکند.
- کاهش چسبندگی لثهها:
پس از حذف جرمهای عمیق، ممکن است لثهها کمی از دندانها فاصله بگیرند، اما این وضعیت معمولاً موقتی است.
در موارد شدیدتر، نیاز به درمانهای تکمیلی مانند جراحی لثه یا پیوند لثه وجود دارد.
- درد و ناراحتی:
به دلیل عمق درمان، افراد ممکن است درد خفیف تا متوسطی را تجربه کنند.
استفاده از بیحسی موضعی در طول درمان و مسکنهای تجویزی پس از آن میتواند درد را کنترل کند.
جرمگیری دندان
جرمگیری دندان به دلیل سطحی بودن درمان، عوارض کمتری دارد. این روش بیشتر برای پیشگیری و زیبایی استفاده میشود و معمولاً بیمار به راحتی آن را تحمل میکند.
- حساسیت موقت:
مانند جرمگیری لثه، دندانها ممکن است به سرما و گرما حساس شوند، اما شدت آن کمتر است.
این حساسیت ناشی از برداشتن لایههای سطحی جرم است که دندانها را در برابر محرکها محافظت میکرد.
- زخمهای سطحی لثه:
در برخی موارد، ابزارهای جرمگیری ممکن است باعث ایجاد خراشهای کوچک روی سطح لثه شوند.
این زخمها معمولاً در عرض چند روز بدون نیاز به درمان خاصی بهبود مییابند.
- حساسیت مینای دندان:
اگر جرمگیری به دفعات زیاد یا با فشار بیش از حد انجام شود، ممکن است منجر به سایش جزئی مینای دندان شود.
دندانپزشکان با استفاده از ابزارهای دقیق و تکنیکهای صحیح، این خطر را به حداقل میرسانند.
- بوی فلزی یا طعم ناخوشایند:
برخی بیماران در طول یا بعد از جرمگیری، بوی فلزی یا طعم ناخوشایندی را تجربه میکنند که معمولاً ناشی از جرمها و باکتریهای حذفشده است.
- خونریزی خفیف:
اگر لثهها حساس یا ملتهب باشند، ممکن است در طول جرمگیری خونریزی خفیفی رخ دهد، اما این حالت به سرعت برطرف میشود.
تفاوت در هزینه
جرمگیری لثه
هزینه این روش به دلیل تخصصی بودن و نیاز به ابزارهای پیشرفته بیشتر است.
هزینه ممکن است بسته به شدت بیماری متفاوت باشد.
جرمگیری دندان
هزینه پایینتر و متناسب برای افرادی است که به دنبال پیشگیری و زیبایی هستند.