مراحل ایمپلنت دندان؛ از جراحی فیکسچر تا تحویل روکش

پیش‌نیازها و درک ماهیت درمان (قبل از شروع)

پیش از آنکه روی صندلی دندانپزشکی بنشینید، باید بدانید این درمان صرفاً یک پروسه زیبایی نیست؛ بلکه یک جراحی دقیق برای بازسازی سیستم فک است.

درک صحیح از مراحل، نیمی از موفقیت درمان است.

برخلاف پروتزهای متحرک (دندان مصنوعی)، ایمپلنت باید با بدن شما یکی شود.

این فرآیند نیازمند زمان، صبوری و شرایط بیولوژیکی خاصی است.

شما وارد پروسه‌ای می‌شوید که هدف آن شبیه‌سازی کامل ریشه و تاج دندان طبیعی است.

مهم‌ترین اصل در اینجا، پدیده اسئواینتگریشن (Osseointegration) است.

(توضیح ساده: اسئواینتگریشن یعنی جوش خوردن کامل و میکروسکوپی فلز ایمپلنت با سلول‌های زنده استخوان فک، به طوری که ایمپلنت بخشی از بدن شود.)

بنابراین، عجله در این مسیر جایز نیست و همه چیز به پاسخ بیولوژیک بدن شما بستگی دارد.

ایمپلنت دندان دقیقاً چیست؟ (آناتومی و عملکرد)

بسیاری تصور می‌کنند ایمپلنت فقط همان دندان سفیدی است که دیده می‌شود.

اما در واقع، این سیستم از سه بخش مجزا و مهندسی‌شده تشکیل شده است که باید با دقت میکرونی روی هم سوار شوند:

• فیکسچر (Fixture): پایه تیتانیومی که مثل پیچ داخل استخوان قرار می‌گیرد و نقش ریشه را بازی می‌کند.
• اباتمنت (Abutment): واسطه‌ای که روی فیکسچر بسته می‌شود تا روکش را نگه دارد.
  (توضیح ساده: اباتمنت مثل یک تراش‌خوردهِ دندان است که از لثه بیرون می‌زند و روکش روی آن می‌چسبد.)
• پروتز (Crown): همان روکش نهایی سرامیکی که ظاهر دندان را دارد.

چه کسانی کاندیدای مناسب ایمپلنت هستند؟ (فاکتورهای موفقیت)

همه افراد نمی‌توانند بلافاصله ایمپلنت کنند؛ بستر دهان باید آماده پذیرش جسم خارجی باشد.

مهم‌ترین فاکتور، داشتن تراکم استخوان آلوئولار کافی است.

(توضیح ساده: استخوان فک باید به اندازه کافی ضخیم و بلند باشد تا پیچ ایمپلنت را محکم در خود نگه دارد.)

علاوه بر استخوان، سلامت لثه (پریودنشیم) حیاتی است.

تجربه بیماران نشان می‌دهد: افرادی که قبل از جراحی جرم‌گیری انجام داده و بهداشت دهان عالی داشته‌اند، درد کمتر و سرعت بهبودی بسیار بالاتری را تجربه کرده‌اند (منبع: ژورنال پریودنتولوژی بالینی).

همچنین سن رشد استخوانی باید تکمیل شده باشد (معمولاً بالای ۱۸ سال).

شرایط سیستمیک و بیماری‌های زمینه‌ای (دیابت، پوکی استخوان)

دیابت کنترل‌نشده (A1C بالا) جوش خوردن استخوان را مختل می‌کند. داروهای پوکی استخوان (بیس‌فسفونات‌ها) نیاز به مشاوره دقیق پزشک دارند.

تاثیر مصرف دخانیات بر موفقیت مراحل کاشت

نیکوتین با تنگ کردن عروق، خون‌رسانی را کم کرده و ریسک شکست درمان و عفونت را تا ۳ برابر افزایش می‌دهد.

انواع روش‌های کاشت بر اساس زمان‌بندی (فوری vs تاخیری)

انتخاب روش کاشت به وضعیت استخوان و اورژانسی بودن درمان بستگی دارد.

در جدول زیر تفاوت‌های اصلی این دو رویکرد را مقایسه کرده‌ایم تا دید شفاف‌تری داشته باشید:

ویژگی	ایمپلنت فوری (Fresh Socket)	ایمپلنت تاخیری (Conventional)
زمان کاشت	بلافاصله پس از کشیدن دندان	۳ تا ۶ ماه پس از کشیدن دندان
مزیت اصلی	کاهش تعداد جراحی‌ها و حفظ لثه	اطمینان بالا از بهبود عفونت‌های قبلی
ریسک	احتمال شکست بالاتر (نیاز به مهارت زیاد)	تحلیل رفتن استخوان در زمان انتظار
مناسب برای	دندان‌های جلویی (زیبایی) و استخوان سالم	دندان‌های آسیاب و موارد با عفونت شدید

نکته: ایمپلنت فوری یا "یک روزه" شرایط بسیار خاصی می‌طلبد و برای همه قابل اجرا نیست؛ حتماً باید تراکم استخوان ایده‌آل باشد.

 

مرحله اول: معاینه دقیق، تصویربرداری و طرح درمان دیجیتال

شروع فرآیند ایمپلنت، برداشتن تیغ جراحی نیست؛ بلکه جمع‌آوری اطلاعات دقیق است.

در این مرحله، دندانپزشک نقش یک معمار را بازی می‌کند که قبل از گودبرداری، باید نقشه‌های زمین را بررسی کند.

هرگونه خطا در این مرحله، مستقیماً به شکست درمان یا آسیب‌های عصبی منجر می‌شود.

پزشک ابتدا وضعیت کلی دهان، سلامت لثه‌ها و دندان‌های مجاور را با ابزارهای تخصصی معاینه می‌کند.

سپس سابقه پزشکی شما بررسی می‌شود تا از نبود موانع جراحی اطمینان حاصل شود.

هدف نهایی در اینجا، رسیدن به یک طرح درمان (Treatment Plan) جامع است که مسیر را از ابتدا تا انتها روشن می‌کند.

اسکن سه‌بعدی (CBCT) و اهمیت آن در مکان‌یابی عصب

عکس‌های رادیولوژی معمولی (OPG) دو‌بعدی هستند و برای جراحی دقیق ایمپلنت کافی نیستند.

استاندارد طلایی در این مرحله، استفاده از توموگرافی کامپیوتری با پرتو مخروطی (CBCT) است.

این اسکن یک نمای ۳۶۰ درجه و دقیق از استخوان فک می‌دهد.

حیاتی‌ترین کاربرد آن، تشخیص فاصله دقیق تا عصب آلوئولار تحتانی و سینوس‌ها است.

(توضیح ساده: اگر ایمپلنت روی عصب قرار گیرد، باعث بی‌حسی دائمی لب و چانه می‌شود؛ اسکن CBCT جای دقیق عصب را مثل نقشه نشان می‌دهد تا مته جراحی به آن برخورد نکند.)

بررسی تراکم و حجم استخوان فک

داشتن استخوان کافی، شرط اول ماندگاری ایمپلنت است.

پزشک در اسکن‌ها، ارتفاع (Height) و پهنای (Width) استخوان را اندازه می‌گیرد.

همچنین کیفیت استخوان بر اساس مقیاس هانسفیلد بررسی می‌شود تا نوع آن (از D1 خیلی سخت تا D4 خیلی نرم) مشخص گردد.

اگر تراکم کم باشد، ایمپلنت در جای خود لقی می‌زند و جوش نمی‌خورد.

در صورتی که حجم استخوان کم باشد، نیاز به پیوند استخوان (Bone Graft) خواهد بود که در مراحل بعد توضیح می‌دهیم.

قالب‌گیری اولیه و ساخت سرجیکال گاید (در روش دیجیتال)

در دندانپزشکی مدرن، خمیرهای قالب‌گیری قدیمی جای خود را به اسکنر داخل دهانی (Intraoral Scanner) داده‌اند.

پزشک با یک دوربین کوچک، مدلی دیجیتالی از دندان‌ها و لثه شما تهیه می‌کند.

این اطلاعات با فایل CBCT ترکیب شده و یک سرجیکال گاید (Surgical Guide) یا راهنمای جراحی با پرینتر سه بعدی ساخته می‌شود.

(توضیح ساده: سرجیکال گاید شبیه یک شابلون پلاستیکی است که روی لثه قرار می‌گیرد و سوراخ‌هایی دقیق دارد تا پزشک مته را دقیقاً از همان زاویه و عمق تعیین شده وارد کند و خطای دست به صفر برسد.)

برآورد هزینه و برنامه‌ریزی مالی مراحل درمان

قبل از شروع، باید در مورد هزینه‌ها شفاف‌سازی شود.

هزینه نهایی شامل قیمت فیکسچر، اباتمنت، روکش، دستمزد جراح و هزینه‌های جانبی (مثل پودر استخوان) است.

تنوع برندها (کره‌ای، سوئیسی، آمریکایی) قیمت‌ها را تغییر می‌دهد.

طبق گزارش کاربران: دریافت یک پیش‌فاکتور کتبی که تمام مراحل و هزینه‌های احتمالی جانبی در آن قید شده باشد، از غافلگیری‌های مالی در وسط درمان جلوگیری می‌کند (منبع: انجمن دندانپزشکی).

بهتر است در این مرحله در مورد شرایط پرداخت اقساطی یا پوشش بیمه تکمیلی با کلینیک صحبت کنید.

 

مرحله دوم: آماده‌سازی بستر فک (جراحی‌های مکمل)

گاهی اوقات، فونداسیون فک برای تحمل بار ایمپلنت آماده نیست و نیاز به زیرسازی اساسی دارد.

اگر تراکم استخوان کافی نباشد یا ریشه‌های عفونی در فک باقی مانده باشند، جراحی اصلی با شکست مواجه می‌شود.

این مرحله دقیقاً شبیه به آماده‌سازی و گودبرداری اصولی زمین قبل از شروع ساختمان‌سازی است.

هدف نهایی، ایجاد یک بستر استخوانی غنی، زنده و محکم است که بتواند پایه‌های تیتانیومی را برای ده‌ها سال محکم در آغوش بگیرد.

بدون این زیرسازی دقیق، ایمپلنت مثل یک میخ سنگین در دیوار گچی، خیلی زود لق خواهد شد.

بنابراین انجام این جراحی‌های مکمل برای تضمین طول عمر درمان حیاتی است.

کشیدن دندان غیرقابل نگهداری (Atraumatic Extraction)

کشیدن دندان برای ایمپلنت با کشیدن‌های معمولی قدیمی فرق دارد؛ اینجا اولویت حفظ دیواره‌های استخوان است.

به این روش ظریف، کشیدن آتروماتیک (Atraumatic Extraction) می‌گویند.

(توضیح ساده: دندانپزشک دندان را خرد کرده و به آرامی بدون آسیب زدن و گشاد کردن حفره استخوان فک، آن را خارج می‌کند.)

تجربه بیماران نشان می‌دهد: میزان درد و تورم بعد از کشیدن آتروماتیک بسیار کمتر از روش‌های سنتی و اهرمی است و لثه سریع‌تر بسته می‌شود (منبع: PubMed).

بازسازی استخوان تحلیل رفته (Bone Grafting)

وقتی دندان کشیده می‌شود، استخوان فک به مرور زمان تحلیل می‌رود یا اصطلاحاً "آب می‌شود".

برای جبران این کمبود و ایجاد ضخامت کافی، از عمل پیوند استخوان (Bone Graft) استفاده می‌شود.

این مواد پیوندی نقش یک داربست را بازی می‌کنند تا بدن شما روی آن‌ها استخوان جدید و زنده بسازد.

جراحی سینوس لیفت (بالا بردن سینوس در فک بالا)

اگر حفره سینوس در فک بالا پایین آمده باشد، غشای آن را بالا برده و زیرش استخوان تزریق می‌کنند.

پیوند استخوان (انواع پودر استخوان و ممبرین)

از پودر استخوان انسان، گاو یا مواد مصنوعی استفاده شده و روی آن با پرده‌ای محافظ به نام ممبرین پوشانده می‌شود.

 

زمان انتظار لازم پس از پیوند استخوان برای کاشت پایه

عجله در این مرحله یعنی هدر دادن تمام هزینه‌ها و تحمل درد بیهوده.

استخوان پیوندی برای تبدیل شدن به بافت سخت و یکپارچه، به زمان بیولوژیک نیاز دارد.

معمولاً بین ۳ تا ۶ ماه زمان لازم است تا پیوند کاملاً سفت (Mineralized) شود.

البته در موارد جزئی که تحلیل استخوان کم است، ممکن است جراح تصمیم بگیرد همزمان با کشیدن دندان، پودر استخوان ریخته و ایمپلنت را همان لحظه بکارد.

 

مرحله سوم: جراحی کاشت فیکسچر (روز اصلی درمان)

پس از اطمینان از کیفیت استخوان فک، نوبت به حساس‌ترین بخش درمان، یعنی کاشت فیکسچر می‌رسد.

این مرحله معمولاً تحت بی‌حسی موضعی و در محیطی کاملاً استریل انجام می‌شود تا ریسک عفونت به صفر برسد.

بیماران اغلب تصور می‌کنند این جراحی دردناک است، اما به دلیل بی‌حسی قوی، دردی حس نمی‌شود.

تمام تمرکز جراح در این جلسه، قرار دادن ایمپلنت در دقیق‌ترین زاویه ممکن نسبت به دندان‌های مقابل است.

حتی یک میلی‌متر انحراف می‌تواند در آینده باعث شکستن روکش یا گیر کردن غذا شود.

مدت زمان این جراحی برای هر واحد ایمپلنت، به طور میانگین بین ۱۵ تا ۳۰ دقیقه طول می‌کشد.

مراحل بی‌حسی و برش لثه (Flap Surgery)

ابتدا ناحیه با تزریق لیدوکایین یا آرتیکایین کاملاً بی‌حس می‌شود.

سپس جراح با تیغ جراحی، برشی روی لثه ایجاد کرده و بافت را کنار می‌زند تا استخوان فک دیده شود.

به این تکنیک، جراحی فلپ (Flap) می‌گویند.

(توضیح ساده: فلپ یعنی بلند کردن لثه از روی استخوان مثل پوست کندن میوه، تا پزشک دید مستقیم به سطح استخوان داشته باشد.)

در این حالت، جراح می‌تواند هرگونه ناهمواری سطح استخوان را قبل از دریل کردن اصلاح کند.

دریلینگ مرحله‌به‌مرحله و جاگذاری پایه تیتانیومی

سوراخ کردن استخوان (Osteotomy) یک‌باره انجام نمی‌شود؛ بلکه طی چند مرحله و با مته‌های سایزهای مختلف صورت می‌گیرد.

1. پایلوت دریل: ابتدا یک سوراخ باریک برای تعیین مسیر ایجاد می‌شود.
2. دریل‌های اصلی: قطر سوراخ کم‌کم زیاد می‌شود تا به سایز ایمپلنت برسد.
3. خنک‌سازی: در تمام مراحل، سرم شستشو روی مته ریخته می‌شود تا استخوان داغ نکند (Necrosis).

سپس فیکسچر با نیروی مشخصی (تورک) داخل استخوان پیچ می‌شود تا به ثبات اولیه (Primary Stability) برسد.

(توضیح ساده: ثبات اولیه یعنی ایمپلنت آنقدر محکم در استخوان گیر کند که با فشار دست یا زبان تکان نخورد.)

مدیریت زیبایی در مرحله جراحی (حفظ بافت نرم)

یک ایمپلنت موفق فقط محکم بودن نیست، بلکه باید ظاهری طبیعی داشته باشد.

جراح باید مراقب پاپیلای بین دندانی (آن مثلث کوچک لثه بین دو دندان) باشد.

اگر بافت نرم در حین جراحی آسیب ببیند، بعداً لثه تحلیل رفته و فلز ایمپلنت نمایان می‌شود یا مثلث‌های سیاه زشتی بین دندان‌ها ایجاد می‌گردد.

بنابراین، تکنیک‌های برش و کنار زدن لثه باید با ظرافت میکروسکوپی انجام شود تا فرم طبیعی لثه حفظ گردد.

بستن زخم و بخیه زدن (یا روش پانچ بدون بخیه)

در روش سنتی، لثه به جای اول برگردانده شده و با نخ‌های سیلک یا نایلون بخیه زده می‌شود.

اما اگر از سرجیکال گاید (روش دیجیتال) استفاده شود، نیازی به برش وسیع نیست.

در این حالت از روش پانچ (Punch) استفاده می‌کنند که فقط یک سوراخ کوچک به اندازه ایمپلنت ایجاد می‌شود.

تجربه بیماران نشان می‌دهد: افرادی که با روش پانچ (بدون بخیه) جراحی شده‌اند، ورم و خونریزی بسیار کمتری داشته و نیاز کمتری به مسکن پیدا کرده‌اند (منبع: ژورنال جراحی فک و صورت).

 

مرحله چهارم: دوره طلایی اسئواینتگریشن (جوش خوردن)

پس از اینکه جراح کار خود را تمام کرد، نوبت به بدن شما می‌رسد.

این مرحله که اسئواینتگریشن (Osseointegration) نام دارد، حیاتی‌ترین بخش درمان است.

در ظاهر هیچ اتفاقی نمی‌افتد و شما فقط صبر می‌کنید.

اما در سطح میکروسکوپی، یک انقلاب سلولی در جریان است.

بدن باید تشخیص دهد که تیتانیوم یک جسم خارجی خطرناک نیست، بلکه بخشی از خودش است.

هرگونه فشار، ضربه یا عفونت در این دوره، می‌تواند باعث پس‌زدن ایمپلنت شود.

در واقع، موفقیت نهایی ایمپلنت در این ماه‌های سکوت و انتظار رقم می‌خورد، نه در روز جراحی.

فرایند بیولوژیکی اتصال استخوان به ایمپلنت

سطح ایمپلنت صاف نیست؛ بلکه پر از خلل و فرج میکروسکوپی است.

سلول‌های استخوان‌ساز به نام استئوبلاست (Osteoblast) به سمت این سطح هجوم می‌برند.

آن‌ها شروع به ساختن و ترشح بافت استخوانی جدید در لابه‌لای شیارهای ایمپلنت می‌کنند.

این پروسه باعث می‌شود پایه فلزی با استخوان فک یکپارچه شود.

(توضیح ساده: استخوان مثل سیمان مایع دور ستون فلزی را می‌گیرد و وقتی خشک شد، ستون و سیمان به یک جسم واحد و جدانشدنی تبدیل می‌شوند.)

راهکارهای زیبایی در دوران بی‌‌دندانی (پروتز موقت یا فلیپر)

بسیاری از بیماران نگران ظاهر خود در این چند ماه انتظار هستند.

برای حل این مشکل، دندانپزشک از پروتز موقت (Temporary Prosthesis) استفاده می‌کند.

رایج‌ترین نوع آن، فلیپر (Flipper) است که یک دندان متحرک سبک می‌باشد.

این پروتز نباید هیچ فشاری به ایمپلنت زیرین وارد کند و صرفاً جنبه ظاهری دارد.

تجربه بیماران نشان می‌دهد: استفاده از فلیپر اعتمادبه‌نفس حضور در محل کار را حفظ می‌کند، اما صحبت کردن با آن در روزهای اول کمی دشوار است (منبع: انجمن پروستودنتیست‌ها).

جدول زمانی جوش خوردن (تفاوت فک بالا و پایین)

مدت زمان انتظار برای همه یکسان نیست و به "جنس خاک" یا همان تراکم استخوان بستگی دارد.

استخوان فک بالا معمولاً نرم‌تر است و زمان بیشتری می‌طلبد.

ناحیه کاشت	زمان انتظار تقریبی	وضعیت تراکم استخوان
فک پایین (Mandible)	۲ تا ۴ ماه	استخوان متراکم و سخت (سریع‌جوش)
فک بالا (Maxilla)	۴ تا ۶ ماه	استخوان اسفنجی و نرم (دیرجوش)
موارد پیوند استخوان	۶ تا ۹ ماه	استخوان در حال بازسازی

مراقبت‌های حیاتی در دوره نقاهت (هفته اول تا سوم)

رفتار شما در ۲۱ روز اول، سرنوشت ایمپلنت را تعیین می‌کند.

استعمال دخانیات در این دوره مثل سم عمل کرده و جوش خوردن را متوقف می‌کند.

شستشوی ملایم با آب نمک ولرم یا دهان‌شویه کلرهگزیدین (از روز دوم) ضروری است.

رژیم غذایی مناسب (مایعات و غذاهای نرم)

در ۴۸ ساعت اول فقط مایعات سرد و بستنی بخورید. استفاده از نی ممنوع است (باعث کنده شدن لخته خون می‌شود).

کنترل تورم، درد و جلوگیری از عفونت

کمپرس یخ (۲۰ دقیقه روی صورت، ۲۰ دقیقه استراحت) ورم را کاهش می‌دهد. آنتی‌بیوتیک‌ها را دقیق و کامل مصرف کنید.

 

مرحله پنجم: آشکارسازی و نصب هیلینگ (Healing Abutment)

پس از پایان دوره انتظار و اطمینان از جوش خوردن کامل (تست پایداری)، نوبت به برقراری ارتباط با محیط دهان می‌رسد.

در این مرحله، ایمپلنت که تا الان زیر لثه مخفی بود، باید "رونمایی" شود.

هدف این است که لثه یاد بگیرد چگونه دور یک جسم مصنوعی شکل بگیرد و آن را در آغوش بگیرد.

این مرحله پلی است بین جراحی داخلی (فیکسچر) و نصب روکش نهایی (تاج دندان).

بدون این مرحله، روکش نهایی نمایی غیرطبیعی خواهد داشت و انگار روی لثه چسبانده شده است، نه اینکه از داخل آن رویش کرده باشد.

این کار معمولاً با یک بی‌حسی موضعی بسیار سبک و بدون درد انجام می‌شود.

جراحی مرحله دوم (کنار زدن لثه روی ایمپلنت)

پزشک محل دقیق فیکسچر را زیر لثه لمس یا با عکس رادیوگرافی پیدا می‌کند.

سپس یک برش بسیار کوچک روی بافت نرم ایجاد می‌کند تا سرِ ایمپلنت دیده شود.

در این لحظه، پیچ درپوش (Cover Screw) که در جراحی اول روی ایمپلنت بسته شده بود تا داخل آن کیپ بماند، باز و خارج می‌شود.

(توضیح ساده: کاور اسکرو مثل درب قوطی است که مانع ورود بافت لثه و استخوان به داخل سوراخ رزوه دار ایمپلنت می‌شود.)

بستن پیچ هیلینگ برای فرم‌دهی به بافت لثه

بلافاصله پس از برداشتن درپوش، قطعه‌ای فلزی و استوانه‌ای شکل به نام هیلینگ اباتمنت (Healing Abutment) یا هیلینگ کپ روی پایه بسته می‌شود.

این قطعه از لثه بیرون می‌زند و دیگر زیر بافت مخفی نمی‌شود.

کار اصلی آن، هل دادن لثه به اطراف و ایجاد یک "یقه" یا حلقه منظم دور ایمپلنت است.

این کار باعث می‌شود لثه فرم دندان طبیعی را به خود بگیرد و جایگاهی (Sulcus) برای نشستن روکش نهایی ایجاد شود.

مدت زمان لازم برای شکل‌گیری لثه اطراف هیلینگ

بافت لثه برای ترمیم و سفت شدن دور این قطعه فلزی، به زمان نیاز دارد.

معمولاً بین ۱۰ تا ۱۴ روز طول می‌کشد تا لثه کاملاً فرم بگیرد و "کراتینیزه" شود.

(توضیح ساده: یعنی لثه دور فلز ضخیم و مقاوم شود تا موقع قالب‌گیری و نصب روکش خونریزی نکند.)

تجربه بیماران نشان می‌دهد: در روزهای اول ممکن است زبان زدن به این قطعه فلزی حس عجیبی داشته باشد، اما خیلی زود عادت می‌کنید (منبع: گزارشات کلینیکی).

تمیز نگه داشتن دور هیلینگ در این دو هفته بسیار حیاتی است.

 

مرحله ششم: قالب‌گیری نهایی و ساخت پروتز

اکنون که لثه فرم گرفته و ایمپلنت محکم شده، فاز "صنعتی" تمام و فاز "هنری" آغاز می‌شود.

در این مرحله، دندانپزشک باید موقعیت دقیق ایمپلنت در دهان را به لابراتوار دندانسازی منتقل کند.

کوچکترین خطا در انتقال این موقعیت، باعث می‌شود روکش نهایی بلندتر یا کوتاه‌تر شود.

این موضوع منجر به فشار نامتوازن به استخوان و درد فک (TMJ) خواهد شد.

پس از برداشتن هیلینگ اباتمنت، فضای داخلی ایمپلنت شستشو داده می‌شود.

سپس قطعات مخصوص قالب‌گیری روی فیکسچر بسته می‌شوند تا فرآیند کپی‌برداری آغاز شود.

هدف نهایی ساخت دندانی است که در جویدن (اکلوژن) و زیبایی، تفاوتی با دندان طبیعی نداشته باشد.

انتخاب و نصب اباتمنت دائمی (پایه تاج)

هیلینگ اباتمنت باز شده و با اباتمنت دائمی (Permanent Abutment) جایگزین می‌شود.

این قطعه واسط، می‌تواند کارخانه‌ای (Stock) یا سفارشی‌ساز (Custom) باشد.

پزشک بر اساس زاویه کاشت ایمپلنت و ضخامت لثه، بهترین سایز را انتخاب می‌کند.

سپس با آچار مخصوص (Torque Wrench) و نیروی نیوتن مشخص، آن را سفت می‌کند تا هرگز شل نشود.

(توضیح ساده: اباتمنت دائمی مثل ستون فلزی یا سرامیکی تراش‌خورده‌ای است که روکش نهایی مثل کلاه روی آن چسبانده می‌شود.)

تکنیک‌های قالب‌گیری (اسکنر داخل دهانی vs خمیر قالب‌گیری)

برای انتقال موقعیت ایمپلنت به لابراتوار، دو روش وجود دارد که در جدول زیر مقایسه شده‌اند:

ویژگی	روش سنتی (خمیر و تری)	روش دیجیتال (اسکنر)
ابزار کار	خمیر سیلیکونی و قاشقک فلزی	دوربین اسکنر سه بعدی
قطعه رابط	ایمپرشن کوپینگ (Impression Coping)	اسکن بادی (Scan Body)
راحتی بیمار	احتمال تهوع (Gag reflex) دارد	بسیار راحت و سریع
دقت	وابسته به مهارت دندانپزشک	دقت میکرونی و حذف خطای انسانی

تجربه بیماران نشان می‌دهد: روش دیجیتال به دلیل حذف خمیرهای حجیم در دهان، تجربه بسیار خوشایندتری است، به‌ویژه برای افرادی که رفلکس تهوع دارند (منبع: ژورنال دندانپزشکی دیجیتال).

لابراتوار و مراحل ساخت روکش (Zirconia یا PFM)

اطلاعات قالب‌گیری شده به لابراتوار ارسال می‌شود.

امروزه اکثر روکش‌ها با تکنولوژی CAD/CAM (طراحی و تراش کامپیوتری) ساخته می‌شوند.

متریال انتخابی معمولاً زیرکونیا (Zirconia) است که استحکام الماس و زیبایی سرامیک را همزمان دارد.

در دندان‌های عقبی که فشار زیاد است، ممکن است از روکش‌های PFM (فلز پوشیده با چینی) استفاده شود، هرچند به دلیل سایه تیره لبه لثه، محبوبیت خود را از دست داده‌اند.

تست فریم و رنگ روکش (تطابق با دندان‌های طبیعی)

قبل از تحویل نهایی، یک جلسه برای امتحان کردن اسکلت زیرین روکش (Frame Try-in) لازم است.

پزشک مطمئن می‌شود که فریم کاملاً روی اباتمنت نشسته و لبه‌ها باز نیستند (Marginal Fit).

سپس با استفاده از راهنمای رنگ (Shade Guide) و نور طبیعی، رنگ روکش با دندان‌های مجاور ست می‌شود.

بیمار در آینه نگاه کرده و نظر خود را درباره فرم و رنگ دندان اعلام می‌کند تا برای لایه‌گذاری نهایی چینی (Glaze) به لابراتوار برگردد.

 

مرحله هفتم: تحویل نهایی و اتصال روکش

سرانجام لحظه‌ای که ماه‌ها منتظرش بودید فرا می‌رسد؛ نصب دندان نهایی.

در این جلسه، ایمپلنت شما از یک پیچ فلزی در استخوان، به یک دندان کامل و کارآمد تبدیل می‌شود.

این مرحله فقط چسباندن ساده نیست؛ بلکه یک مهندسی دقیق برای توزیع نیروهاست.

پزشک قبل از سفت کردن نهایی، رنگ، فرم و تماس‌های بین دندانی را با وسواس چک می‌کند.

احساس داشتن دندان دوباره، برای بسیاری از بیماران لحظه‌ای احساسی و لذت‌بخش است.

اما کار اینجا تمام نمی‌شود؛ نحوه اتصال و تنظیمات نهایی، ضامن ماندگاری این درمان گران‌قیمت است.

انواع اتصال روکش به پایه (چسبی vs پیچ‌شونده)

نحوه سوار شدن روکش روی پایه به دو روش اصلی انجام می‌شود که هرکدام مزایای خود را دارند.

در جدول زیر این دو سیستم را مقایسه کرده‌ایم تا تفاوت را بهتر درک کنید:

نوع اتصال	ویژگی اصلی	مزیت	عیب
سمنت (Cemented)	اتصال با چسب مخصوص دندانپزشکی	زیبایی بیشتر (بدون سوراخ روی دندان)	احتمال التهاب لثه به دلیل نفوذ چسب
پیچ‌شونده (Screw-retained)	اتصال مستقیم با پیچ از وسط روکش	قابلیت باز کردن و تعمیر آسان	وجود یک سوراخ ریز (که با کامپوزیت پر می‌شود)

تجربه بیماران نشان می‌دهد: مدل پیچ‌شونده به دلیل اینکه در صورت پریدگی چینیِ روکش، پزشک می‌تواند راحت آن را باز و تعمیر کند، محبوبیت فنی بیشتری دارد (منبع: ژورنال ایمپلنتولوژی).

تنظیم اکلوژن (نحوه جفت شدن دندان‌ها روی هم)

پس از نصب، پزشک از شما می‌خواهد روی کاغذ کاربن رنگی دندان‌قروچه کنید.

هدف، بررسی اکلوژن (Occlusion) یا همان نحوه چفت شدن دندان‌هاست.

ایمپلنت برخلاف دندان طبیعی، حالت فنری ندارد و خشک است؛ پس نباید فشار زیادی تحمل کند.

پزشک نقاطی که بلندی دارند را می‌تراشد تا نیرو تعدیل شود.

(توضیح ساده: اگر روکش ایمپلنت حتی یک مو بلندتر باشد، موقع جویدن مثل میخ توی دیوار کوبیده می‌شود و استخوان اطرافش را تخریب می‌کند.)

آموزش بهداشت مخصوص ایمپلنت به بیمار

ایمپلنت پوسیده نمی‌شود، اما دچار پری‌ایمپلنتیت (Peri-implantitis) یا عفونت لثه می‌شود.

مسواک زدن معمولی کافی نیست؛ باید زیر لبه روکش تمیز شود.

استفاده از واتر فلاسر (Water Flosser) برای شستشوی شیار لثه با فشار آب بسیار حیاتی است.

یکی از معتبرترین برندها در این زمینه Waterpik است که دارای تاییدیه FDA می‌باشد (حتماً قبل از خرید مدل و فشار آب مناسب با دندانپزشک خود مشورت کنید).

همچنین استفاده از نخ دندان‌های مخصوص سوپر فلاس (Super Floss) که حالت ابری دارند، برای تمیز کردن زیر روکش ضروری است.

 

جمع بندی پیرامون مراحل ایمپلنت دندان

سفر بازسازی لبخند با ایمپلنت، فراتر از یک خرید ساده یا یک جلسه دندانپزشکی است.

این پروسه، ترکیبی از هنر جراحی و معجزه بیولوژیک بدن برای پذیرش یک عضو جدید است.

ما در این مقاله مراحل را از معاینه دیجیتال و کاشت فیکسچر تا دوران طلایی جوش خوردن و نصب روکش مرور کردیم.

دانستیم که عجله در این مسیر جایز نیست و "زمان"، مهم‌ترین فاکتور برای تضمین استحکام استخوان است.

ایمپلنت دندان اگرچه هزینه‌بر و زمان‌بر است، اما نزدیک‌ترین تجربه به دندان خدادادی را به شما بازمی‌گرداند.

موفقیت نهایی مثلثی است که سه ضلع دارد: مهارت جراح، کیفیت برند ایمپلنت و تعهد شما به بهداشت روزانه.

فراموش نکنید که حتی گران‌ترین ایمپلنت دنیا هم بدون مسواک و نخ دندان، محکوم به شکست است.

حالا که با نقشه راه آشنا شدید، مهم‌ترین گام، انتخاب یک همراه مطمئن برای این سفر است.

برای یافتن متخصصان باتجربه و کلینیک‌هایی که اصول بهداشتی و دیجیتال را رعایت می‌کنند، می‌توانید روی "هیلیفا" حساب کنید تا با خیالی آسوده، لبخندتان را از نو بسازید.