عفونت دندان روکش شده؛ نشانههای اولیه و راههای پیشگیری موثر
زهرا نوابی
نویسنده
فهرست محتوا
مطالعه11 دقیقه
آیا تا به حال با مشکل عفونت در دندان روکششده خود مواجه شدهاید؟ عفونت زیر روکش دندان یکی از مشکلات رایجی است که ممکن است سلامت دهان و دندان شما را به خطر بیندازد. این وضعیت معمولا به دلایلی چون رعایت نکردن بهداشت مناسب، پوسیدگی دندان یا نصب نادرست روکش رخ میدهد. اما چگونه میتوان از این عارضه پیشگیری کرد؟ نشانههای اولیه آن چیست و چرا درمان به موقع اهمیت دارد؟
در این مقاله به بررسی عفونت زیر روکش دندان، علل، علائم و روشهای درمان آن خواهیم پرداخت تا بتوانید با آگاهی بیشتر، از سلامت دندانهای خود مراقبت کنید.
چگونگی روند ایجاد عفونت زیر روکشهای دندانی
عفونت زیر روکش دندان زمانی ایجاد میشود که باکتریها به ناحیه زیر روکش نفوذ کرده و در آنجا تکثیر میشوند. این روند معمولا از یک شکاف یا نشت کوچک بین دندان و روکش آغاز میشود. اگر روکش بهدرستی نصب نشده باشد یا به مرور زمان دچار آسیب شود، فضای کافی برای ورود باکتریها فراهم میگردد. باکتریها در این شرایط محیطی گرم و مرطوب پیدا میکنند که برای رشد و تولید پلاک بسیار مناسب است.
پس از نفوذ باکتریها، تجمع پلاکهای میکروبی در زیر روکش آغاز میشود. این پلاکها به تدریج به لایههای عمیقتر دندان، مانند عاج و حتی ریشه، نفوذ میکنند. در صورتی که پوسیدگی دندانی یا درمانهای ناقص پیش از نصب روکش انجام شده باشد، احتمال عفونت افزایش مییابد. به علاوه، نشت مواد پرکننده که پیش از نصب روکش استفاده شده، میتواند فضای مناسبتری برای رشد باکتریها ایجاد کند.
همزمان، باکتریها باعث تحریک بافتهای اطراف ریشه و لثه میشوند که منجر به التهاب، تورم و حتی تشکیل آبسه میگردد. اگر این عفونت درمان نشود، میتواند به تخریب بیشتر ساختار دندان، تحلیل استخوان فک و حتی گسترش به دندانهای مجاور یا بافتهای بدن منجر شود. بنابراین، جلوگیری از ایجاد شکاف یا نشت در روکش و رعایت بهداشت دهان و دندان از اهمیت ویژهای برخوردار است.
علل عفونت دندان روکش شده
بهداشت دهان و دندان ضعیف: عدم رعایت بهداشت دهان و دندان باعث تجمع پلاکهای میکروبی در اطراف دندانهای روکششده میشود. این پلاکها به تدریج به زیر روکش نفوذ کرده و محیطی ایدهآل برای رشد باکتریها و ایجاد عفونت فراهم میکنند.
آماده سازی یا نصب نادرست روکش: اگر روکش به درستی بر روی دندان قرار نگیرد، فاصلههای کوچکی بین دندان و روکش ایجاد میشود. این شکافها میتوانند محلی برای تجمع باکتریها و نفوذ آنها به بافتهای زیرین باشند، که در نهایت منجر به عفونت خواهد شد.
پوسیدگی دندان زیر روکش: گاهی اوقات پوسیدگیهای موجود پیش از نصب روکش به طور کامل درمان نمیشوند. همچنین، پس از نصب روکش، عدم دسترسی کافی برای تمیز کردن دندان ممکن است باعث گسترش پوسیدگی و ایجاد عفونت شود.
بیماری های لثهها: تحلیل لثهها به دلایل مختلفی مانند بیماریهای پریودنتال یا فشار نامناسب روکش ممکن است رخ دهد. این تحلیل، فضای بین لثه و روکش را باز کرده و راهی برای نفوذ باکتریها به ناحیه زیر روکش ایجاد میکند.
شکستگی دندان یا روکش: ترک یا شکستگی در روکش یا دندان میتواند مسیری مستقیم برای نفوذ باکتریها به عمق دندان و ریشه ایجاد کند. این وضعیت معمولا با درد و علائم شدید همراه است.
نشت مواد پرکننده قبلی: اگر مواد پرکنندهای که پیش از نصب روکش استفاده شده به خوبی در جای خود قرار نگرفته باشند، این مواد به مرور زمان نشت میکنند و فضای خالی ایجاد شده محل تجمع باکتریها میشود.
از کجا بفهمیم دندان روکش شده عفونت کرده است؟
1. درد شدید و مداوم
یکی از شاخصترین نشانههای عفونت، درد مداوم و شدید در دندان روکششده است. این درد معمولا در هنگام جویدن غذاهای سفت یا فشار به دندان تشدید میشود. همچنین، ممکن است حتی در حالت استراحت نیز این درد احساس شود که نشاندهنده وجود التهاب یا عفونت در بافتهای اطراف ریشه است.
2. تورم لثه
تورم در لثه اطراف دندان روکششده معمولا با قرمزی و حساسیت همراه است. این تورم ممکن است ناشی از تجمع چرک در ناحیه عفونی باشد و در مواردی ممکن است به تشکیل آبسه در بافتهای لثه منجر شود.
3. حساسیت به دما
افرادی که دچار عفونت زیر روکش دندان هستند، اغلب حساسیت شدیدی به مواد غذایی گرم و سرد تجربه میکنند. این حساسیت ناشی از التهاب عصبها و بافتهای اطراف ریشه دندان است که در اثر عفونت تحریک شدهاند.
4. چرک یا آبسه
چرک یا آبسه معمولا به شکل برآمدگی یا حبابی در نزدیکی دندان عفونی مشاهده میشود. این وضعیت نشاندهنده پیشرفت عفونت است و معمولا با درد و احساس طعم ناخوشایند در دهان همراه است. در موارد شدید، چرک ممکن است تخلیه شود و طعم تلخی در دهان ایجاد کند.
5. بوی بد دهان (هالیتوزیس)
باکتریهای موجود در ناحیه عفونی گازهای ناخوشایندی تولید میکنند که باعث بوی بد دهان میشود. این بوی نامطبوع حتی با مسواک زدن یا استفاده از دهانشویه نیز به طور کامل برطرف نمیشود و میتواند نشانه مهمی از عفونت باشد.
6. لق شدن روکش
لق شدن یا شل شدن روکش میتواند به دلیل تحلیل ساختار زیرین دندان یا تخریب بافتهای نگهدارنده روکش باشد. این وضعیت معمولا همراه با درد و ناراحتی است و نیاز به بررسی فوری دارد.
7. تغییر رنگ لثه
لثه اطراف دندان عفونی ممکن است به رنگ قرمز تیره، بنفش یا حتی کبود تغییر یابد. این تغییر رنگ نشاندهنده التهاب شدید و احتمالا کاهش اکسیژنرسانی به بافتها در نتیجه عفونت است.
8. تورم صورت یا غدد لنفاوی متورم
در موارد پیشرفتهتر عفونت، تورم ممکن است به ناحیه صورت یا گردن گسترش یابد. این تورم معمولا با درد و حساسیت همراه است و نشاندهنده گسترش عفونت به بافتهای مجاور است.
راههای تشخیص عفونت دندان زیر روکش
معاینه بالینی دقیق: دندانپزشک با مشاهده و لمس ناحیه دندان روکششده میتواند نشانههای اولیه عفونت را شناسایی کند. علائمی مانند تورم لثه، قرمزی و وجود آبسه یا ترشح چرک در این معاینه مورد توجه قرار میگیرند. علاوه بر این، دندانپزشک ممکن است حساسیت یا درد را با فشار ملایم بر روی دندان ارزیابی کند. این روش اولین گام در تشخیص عفونت است و اطلاعات اولیه مهمی ارائه میدهد.
تصویربرداری با اشعه ایکس (رادیوگرافی): رادیوگرافی یک ابزار حیاتی برای شناسایی مشکلات زیر سطحی است. دندانپزشک با استفاده از این تصاویر میتواند مواردی مانند پوسیدگی پنهان، التهاب در ناحیه ریشه یا وجود کیست و آبسه را بررسی کند. این روش به ویژه برای تشخیص عفونتهایی که علائم خارجی ندارند، بسیار مفید است.
آزمایش حساسیت به ضربه و فشار: دندانپزشک با وارد کردن ضربات ملایم به دندان یا اعمال فشار کنترلشده، واکنش دندان را بررسی میکند. اگر درد شدید یا حساسیت غیرمعمولی تجربه شود، این میتواند نشانهای از التهاب یا عفونت باشد.
بررسی تغییرات رنگ لثه و بافتهای اطراف: تغییر رنگ لثه در اطراف دندان روکششده نشاندهنده التهاب یا عفونت است. دندانپزشک همچنین به بررسی بافتهای لثه برای تشخیص وجود تورم، تحلیل یا شل شدن لثهها میپردازد.
تست حرارت (سرد و گرم): این آزمایش با استفاده از ابزارهای مخصوص یا مواد حساس به دما انجام میشود. اگر دندان به گرما یا سرما به صورت غیرطبیعی واکنش نشان دهد، این مسئله ممکن است نشانهای از وجود التهاب یا آسیب به عصب باشد که اغلب با عفونت مرتبط است.
استفاده از ابزارهای پیشرفته تشخیصی: در برخی موارد، دندانپزشکان از فناوریهایی مانند سیتی اسکن دندان (CBCT) استفاده میکنند تا تصویری سهبعدی و دقیق از دندان و بافتهای اطراف آن بدست آورند. این ابزارها به تشخیص دقیقتر مشکلات کمک میکنند.
درمان عفونت زیر روکش دندان
درمان عفونت زیر روکش دندان بسته به شدت عفونت و میزان آسیبدیدگی دندان، به روشهای مختلفی انجام میشود. اولین قدم مراجعه به دندانپزشک برای تشخیص دقیق است. دندانپزشک ابتدا ناحیه عفونی را با شستشو و ضدعفونی تمیز میکند تا باکتریها از بین بروند و التهاب کاهش یابد. اگر عفونت به ریشه دندان رسیده باشد، درمان ریشه یا عصبکشی ضروری است. در این فرآیند، دندانپزشک پالپ عفونی را از داخل دندان تخلیه کرده، کانالهای ریشه را تمیز و ضدعفونی میکند و سپس آنها را با مواد مخصوص پر میکند تا از نفوذ مجدد باکتریها جلوگیری شود.
در صورتی که روکش دندان آسیب دیده باشد یا عامل اصلی عفونت باشد، دندانپزشک آن را برداشته و پس از درمان کامل عفونت، روکش جدیدی نصب میکند. اگر عفونت به ایجاد آبسه منجر شده باشد، ممکن است تخلیه چرک از آبسه نیز لازم باشد. در مواردی که عفونت گسترده باشد، استفاده از آنتیبیوتیک برای مهار باکتریها و جلوگیری از گسترش عفونت به سایر بافتها ضروری است.
در شرایط بسیار شدید، اگر دندان به حدی آسیب دیده باشد که قابل حفظ نباشد، کشیدن دندان آخرین گزینه خواهد بود. رعایت دقیق توصیههای دندانپزشک و مراقبتهای پس از درمان برای جلوگیری از بازگشت عفونت اهمیت فراوانی دارد.
اقدامات لازم جهت پیشگیری از عفونت زیر روکش دندان
رعایت دقیق بهداشت دهان و دندان
حداقل دو بار در روز مسواک بزنید و از خمیر دندان حاوی فلوراید استفاده کنید.
از نخ دندان برای تمیز کردن نواحی بین دندانی و اطراف روکش استفاده کنید، زیرا تجمع پلاک میتواند منجر به عفونت شود.
دهانشویههای ضدباکتریایی به کاهش باکتریهای دهانی و جلوگیری از تشکیل پلاک کمک میکنند.
معاینات منظم دندانپزشکی
مراجعه منظم به دندانپزشک (هر 6 ماه یک بار) برای بررسی وضعیت دندان و روکش بسیار ضروری است.
دندانپزشک میتواند علائم اولیه عفونت یا پوسیدگی زیر روکش را شناسایی کرده و به موقع درمان کند.
اطمینان از نصب صحیح روکش
اطمینان حاصل کنید که روکش دندان توسط دندانپزشک متخصص و با استفاده از تکنیکهای دقیق نصب شود.
روکشهایی که به درستی نصب نشدهاند، ممکن است باعث نشت یا تجمع باکتریها در زیر آن شوند.
پرهیز از عادات نادرست
از جویدن غذاهای بسیار سفت یا استفاده از دندانهای روکششده برای باز کردن اشیا خودداری کنید، زیرا این کار میتواند به روکش آسیب برساند و زمینهساز عفونت شود.
مدیریت بیماریهای لثه
لثههای سالم نقش مهمی در جلوگیری از نفوذ باکتریها به زیر روکش دارند. اگر علائم التهاب یا بیماری لثه دارید، به دندانپزشک مراجعه کنید.
استفاده از روشهای تمیز کردن حرفهای لثهها در صورت نیاز، توسط دندانپزشک انجام شود.
تغذیه سالم و متعادل
مصرف غذاهای سرشار از ویتامین C و کلسیم میتواند سلامت دهان و دندانها را تقویت کند.
کاهش مصرف غذاها و نوشیدنیهای قندی به جلوگیری از پوسیدگی کمک میکند.
خطرات بیتوجهی به علائم عفونت زیر روکش دندان
تشدید عفونت و گسترش به دندانهای مجاور: عفونت درماننشده میتواند به دندانهای اطراف گسترش یابد و ساختار آنها را نیز تحت تاثیر قرار دهد. این امر ممکن است به آسیب گسترده در قوس دندانی منجر شود.
تشکیل آبسههای پیشرفته: عدم درمان عفونت زیر روکش دندان ممکن است باعث ایجاد آبسههای دردناک در اطراف ریشه دندان یا لثه شود. آبسهها میتوانند به بافتهای عمقیتر نفوذ کرده و عفونت را به دیگر نواحی بدن گسترش دهند.
تحلیل استخوان فک: عفونتهای پیشرفته میتوانند به استخوان فک آسیب وارد کنند و باعث تحلیل استخوان در ناحیه دندان آسیبدیده شوند. این مشکل نه تنها پایداری دندان را به خطر میاندازد، بلکه میتواند مشکلات زیبایی و عملکردی ایجاد کند.
انتشار عفونت به سایر نقاط بدن: در موارد پیشرفته، عفونت ممکن است از طریق جریان خون به سایر اعضای بدن منتقل شود و مشکلاتی مانند اندوکاردیت (عفونت قلبی) یا عفونتهای شدید در دیگر اندامها ایجاد کند. این وضعیت برای افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف، خطرناکتر است.
ایجاد درد و ناراحتی مزمن: عفونت درماننشده میتواند باعث درد شدید و مداوم شود که کیفیت زندگی بیمار را تحت تاثیر قرار میدهد. این درد معمولا با گذشت زمان شدیدتر میشود.