علت خشکی واژن فقط کمبود استروژن نیست، بررسی همه نشانه ها
سارا پورعابدینی
نویسنده
فهرست محتوا
مطالعه20 دقیقه
آیا تا به حال احساس خشکی و ناراحتی در ناحیه واژن داشتهاید؟ خشکی واژن نشانه چیست؟ آیا این مشکل فقط در دوران یائسگی رخ میدهد یا علت خشکی واژن در خانمهای جوان چیست؟ بسیاری از زنان در مقاطع مختلف زندگی با این مسئله مواجه میشوند، اما علت آن چیست؟ خشک شدن ترشحات واژن میتواند ناشی از عوامل هورمونی، سبک زندگی، مصرف برخی داروها یا بیماریهای خاص باشد. این موضوع نه تنها باعث ناراحتیهای جسمی مانند خارش و سوزش میشود، بلکه میتواند بر سلامت جنسی و کیفیت زندگی فرد نیز تاثیر بگذارد.
در این مقاله، به بررسی دلیل خشک شدن واژن، نشانههای آن و راههای تشخیص و درمان میپردازیم.
علائم خشکی واژن چیست؟
خشکی واژن میتواند علائم مختلفی داشته باشد که بسته به علت بروز آن، شدت و مدت آن در افراد متفاوت است. در برخی موارد، خشکی واژن ممکن است فقط به صورت احساس ناراحتی جزئی ظاهر شود، اما در برخی دیگر، مشکلات جدیتری مانند درد هنگام رابطه جنسی یا عفونتهای مکرر رخ میدهد. شناخت این علائم به زنان کمک میکند تا سریعتر برای تشخیص و درمان اقدام کنند.
احساس خشکی و کشیدگی در واژن
یکی از بارزترین نشانههای خشک شدن ترشحات واژن، احساس کشیدگی و خشکی در ناحیه واژن است. این مشکل میتواند در طول روز و حتی هنگام فعالیتهای عادی مانند راه رفتن یا نشستن نیز احساس شود. علت خشکی واژن در خانمهای جوان ممکن است به دلایل هورمونی، تغذیه نامناسب یا مصرف برخی داروها مرتبط باشد.
خارش و سوزش در ناحیه واژن
یکی دیگر از نشانههای دلیل خشک شدن واژن، خارش و سوزش در ناحیه تناسلی است. این علائم معمولا به دلیل کاهش ترشحات طبیعی و نازک شدن دیوارههای واژن رخ میدهد. گاهی این علائم با التهاب همراه میشود که در صورت ادامهدار بودن، نیاز به بررسی پزشکی دارد.
درد هنگام رابطه جنسی
ترشحات واژن به عنوان یک روانکننده طبیعی عمل میکنند و باعث میشوند رابطه جنسی بدون درد و راحت باشد. خشکی واژن یکی از نشانههای بارز آن است. این مشکل در برخی موارد میتواند منجر به کاهش میل جنسی و ایجاد استرس در روابط زناشویی شود.
خونریزی خفیف پس از رابطه جنسی
خشک شدن ترشحات واژن میتواند باعث کاهش انعطافپذیری و نازک شدن دیوارههای واژن شود. در نتیجه، زنان ممکن است پس از رابطه جنسی دچار خونریزی خفیف شوند. اگر این علائم به طور مکرر رخ دهد، مراجعه به پزشک ضروری است، زیرا ممکن است نشانهای از مشکلات جدیتر باشد.
افزایش عفونتهای واژینال
ترشحات طبیعی واژن به حفظ تعادل باکتریایی و pH مناسب در این ناحیه کمک میکنند. کاهش این ترشحات به دلیل علت خشکی واژن میتواند محیطی مناسب برای رشد باکتریها و قارچها ایجاد کند و در نتیجه احتمال عفونتهای مکرر را افزایش دهد. زنانی که به طور مداوم دچار عفونتهای واژینال میشوند، باید از نظر خشکی واژن بررسی شوند.
احساس سوزش هنگام ادرار
برخی از زنان ممکن است به دلیل دلیل خشک شدن واژن دچار احساس سوزش و ناراحتی هنگام دفع ادرار شوند. این مسئله به دلیل حساسیت بیشتر بافتهای واژن و مجرای ادرار در اثر کاهش رطوبت طبیعی رخ میدهد و میتواند با عفونتهای ادراری اشتباه گرفته شود.
چگونه خشکی واژن را تشخیص دهیم؟
تشخیص صحیح علت خشکی واژن اولین گام در انتخاب روش درمانی مناسب است. بسیاری از زنان ممکن است علائم خشکی واژن را تجربه کنند اما به دلیل شباهت این علائم با برخی بیماریهای دیگر، در تشخیص دقیق دچار مشکل شوند. پزشکان با بررسی دقیق علائم، انجام معاینات فیزیکی و آزمایشهای لازم میتوانند مشخص کنند که خشکی واژن نشانه چیست و چه اقداماتی برای بهبود آن باید انجام شود.
بررسی علائم بالینی
اولین گام در تشخیص خشک شدن ترشحات واژن، توجه به علائم ظاهری و تغییرات ایجاد شده در ناحیه تناسلی است. اگر فردی به طور مداوم احساس خارش، سوزش، درد هنگام رابطه جنسی یا حساسیت غیرطبیعی در ناحیه واژن دارد، باید این نشانهها را جدی بگیرد. پزشک معمولا با پرسیدن سوالاتی درباره مدت زمان و شدت این علائم، اطلاعات اولیهای برای تشخیص جمعآوری میکند.
معاینه فیزیکی توسط پزشک
متخصص زنان از طریق معاینه فیزیکی میتواند میزان رطوبت واژن را بررسی کرده و وجود هرگونه التهاب یا نازک شدن دیوارههای واژن را ارزیابی کند. معاینه لگنی به پزشک کمک میکند تا مشخص کند دلیل خشک شدن واژن به عوامل هورمونی، عفونتی یا بیماریهای زمینهای مرتبط است.
آزمایش هورمونی و سطح استروژن
یکی از مهمترین دلایل خشکی واژن در خانمهای جوان، کاهش سطح استروژن است. این هورمون نقش اساسی در حفظ رطوبت و سلامت واژن دارد. آزمایش خون برای بررسی سطح استروژن و سایر هورمونها میتواند به تشخیص دقیق کمک کند. کاهش استروژن معمولا در زنان یائسه دیده میشود، اما ممکن است در برخی زنان جوان نیز به دلایل مختلف از جمله مصرف داروهای هورمونی، استرس یا تغذیه نامناسب اتفاق بیفتد.
تستهای مرتبط با عفونت واژینال
گاهی خشک شدن ترشحات واژن با عفونتهای واژینال اشتباه گرفته میشود. پزشک ممکن است نمونهای از ترشحات واژن را برای آزمایش و بررسی میزان pH و وجود باکتریها یا قارچهای غیرطبیعی ارسال کند. اگر علت علائم فرد به جای علت خشکی واژن، عفونت باشد، درمان متفاوتی مورد نیاز خواهد بود.
ارزیابی تاثیر داروها و سبک زندگی
برخی داروها مانند آنتیهیستامینها، داروهای ضدافسردگی و قرصهای ضدبارداری میتوانند باعث خشکی واژن شوند. پزشک معمولا درباره داروهای مصرفی بیمار سوال کرده و در صورت نیاز، تغییر در نوع دارو را توصیه میکند. همچنین، عواملی مانند مصرف دخانیات، الکل و استرس مزمن میتوانند بر میزان رطوبت واژن تاثیر بگذارند. بررسی این موارد به پزشک کمک میکند تا علت اصلی خشکی واژن را بهتر مشخص کند.
دلایل خشک شدن واژن
خشکی واژن میتواند ناشی از عوامل مختلفی باشد که از تغییرات هورمونی گرفته تا سبک زندگی و شرایط پزشکی خاص را شامل میشود. در این بخش، به بررسی علت خشکی واژن و عوامل موثر بر آن پرداختهایم.
کاهش استروژن در بدن
یکی از مهمترین دلایل خشک شدن ترشحات واژن، کاهش سطح هورمون استروژن است. استروژن نقش کلیدی در حفظ رطوبت و انعطافپذیری دیوارههای واژن دارد. کاهش این هورمون میتواند ناشی از موارد زیر باشد:
- یائسگی و پیشیائسگی
- زایمان و شیردهی
- برداشتن تخمدانها از طریق جراحی
- درمانهای هورمونی مانند داروهای ضد استروژن در بیماران سرطانی
علت خشکی واژن در خانمهای جوان نیز میتواند به دلایل هورمونی مرتبط باشد، بهویژه در افرادی که به دلایلی مانند سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) یا مصرف قرصهای ضدبارداری با تغییرات هورمونی مواجه میشوند.
تغذیه نامناسب
رژیم غذایی نامتعادل که فاقد مواد مغذی مورد نیاز بدن باشد، میتواند در دلیل خشک شدن واژن نقش داشته باشد. مصرف کم آب، کمبود ویتامین E، اسیدهای چرب ضروری (مانند امگا ۳) و آنتیاکسیدانها میتواند بر سلامت واژن تاثیر بگذارد. همچنین، مصرف بیش از حد غذاهای فرآوریشده و قندهای تصفیهشده باعث التهاب در بدن شده و تعادل هورمونی را مختل میکند.
مصرف الکل
الکل میتواند باعث کمآبی بدن شود و در نتیجه، موجب خشک شدن ترشحات واژن شود. مصرف مداوم و بیش از حد الکل میتواند تولید استروژن را کاهش دهد و باعث تغییر در pH واژن شود که در نهایت به خشکی و حساسیت بیشتر منجر خواهد شد.
مصرف دخانیات
سیگار و سایر محصولات حاوی نیکوتین، جریان خون را در نواحی مختلف بدن از جمله واژن کاهش میدهند. کاهش جریان خون میتواند تولید مخاط طبیعی واژن را مختل کرده و باعث علت خشکی واژن شود. علاوه بر این، مصرف دخانیات باعث تسریع در یائسگی زودرس میشود که خود یکی از عوامل خشکی واژن است.
به علت عوارض دارویی
برخی داروها میتوانند به عنوان دلیل خشک شدن واژن شناخته شوند. داروهای آنتیهیستامین (که برای آلرژیها استفاده میشوند)، داروهای ضدافسردگی، قرصهای ضدبارداری و برخی داروهای شیمیدرمانی میتوانند میزان رطوبت واژن را کاهش دهند. در صورت مشاهده این عارضه جانبی، توصیه میشود با پزشک مشورت شود تا در صورت امکان، داروی جایگزین تجویز گردد.
فعالیتهای فیزیکی شدید
ورزشهای بسیار سنگین و بدون تعادل مناسب میتوانند سطح هورمونهای بدن را تحت تاثیر قرار دهند و باعث خشک شدن ترشحات واژن شوند. ورزش شدید میتواند منجر به کاهش سطح چربی بدن شود که این امر، تولید استروژن را کاهش می دهد و در نتیجه، احتمال خشکی واژن را افزایش میدهد.
رابطه جنسی
رابطه جنسی بدون استفاده نکردن از روانکنندههای مناسب میتواند باعث التهاب و تحریک دیوارههای واژن شود. در برخی موارد، این امر ممکن است منجر به علت خشکی واژن در خانمهای جوان شود، زیرا بافتهای واژن زمان کافی برای تولید ترشحات طبیعی ندارند. علاوه بر این، استرس در هنگام رابطه جنسی میتواند باعث کاهش رطوبت طبیعی واژن شود.
به دلایل روحی و روانی
استرس، اضطراب و افسردگی میتوانند تاثیر مستقیمی بر تعادل هورمونی بدن بگذارند. سطح بالای هورمون کورتیزول (هورمون استرس) میتواند تولید استروژن را کاهش دهد و منجر به دلیل خشک شدن واژن شود. همچنین، مشکلات روانی ممکن است باعث کاهش میل جنسی شوند که خود میتواند خشکی واژن را تشدید کند.
بالا رفتن سن
با افزایش سن، تغییرات فیزیولوژیکی مختلفی در بدن رخ میدهد که یکی از مهمترین آنها، تغییرات هورمونی است. این تغییرات میتوانند تاثیر مستقیمی بر سلامت واژن داشته باشند و باعث خشک شدن ترشحات واژن شوند. اما خشکی واژن نشانه چیست؟ و چرا با بالا رفتن سن بیشتر دیده میشود؟
کاهش تولید استروژن و نازک شدن دیوارههای واژن
یکی از اصلیترین علتهای خشکی واژن در سنین بالاتر، کاهش تولید استروژن است. این هورمون مسئول حفظ رطوبت، انعطافپذیری و ضخامت دیوارههای واژن است. با کاهش آن، واژن نازکتر، خشکتر و حساستر میشود. این مسئله نهتنها باعث ناراحتی روزمره میشود، بلکه میتواند بر کیفیت زندگی جنسی نیز تاثیر بگذارد.
یائسگی و پیشیائسگی
دوران یائسگی و پیشیائسگی یکی از مهمترین مراحل زندگی زنان است که معمولا بعد از ۴۵ تا ۵۵ سالگی اتفاق میافتد. در این دوره، تخمدانها به تدریج تولید استروژن را متوقف میکنند و این امر میتواند یکی از اصلیترین دلیلهای خشک شدن واژن باشد.
کاهش جریان خون در ناحیه تناسلی
با افزایش سن، جریان خون در ناحیه تناسلی ممکن است کاهش یابد که این امر میتواند تولید مخاط طبیعی واژن را کاهش داده و باعث خشک شدن ترشحات واژن شود. این کاهش جریان خون همچنین میتواند حساسیت واژن را کاهش داده و منجر به کاهش لذت جنسی شود.
تاثیر بالا رفتن سن بر بافتهای واژن و دستگاه ادراری
بافتهای واژن در اثر افزایش سن، علاوه بر نازک شدن، خاصیت ارتجاعی خود را نیز از دست میدهند. این موضوع ممکن است باعث احساس درد و ناراحتی شود. علاوه بر این، مجرای ادرار نیز تحت تاثیر کاهش استروژن قرار میگیرد که میتواند منجر به مشکلاتی مانند سوزش ادرار، بیاختیاری ادرار و افزایش خطر عفونتهای ادراری شود.
علت خشکی واژن در خانمهای جوان در مقایسه با زنان مسن
علت خشکی واژن در خانمهای جوان معمولا به دلایل هورمونی موقتی، مصرف داروها، استرس یا سبک زندگی مرتبط است. اما در زنان مسن، این مشکل معمولا دائمیتر است و به دلیل کاهش پایدار سطح استروژن رخ میدهد. در نتیجه، درمانهایی مانند هورموندرمانی میتوانند در زنان مسن موثرتر باشند، در حالی که در زنان جوان، اصلاح رژیم غذایی یا تغییر سبک زندگی میتواند کافی باشد.
رابطه خشکی واژن با یائسگی
یکی از مهمترین عواملی که باعث ایجاد خشکی واژن میشود، یائسگی است. یائسگی دورهای از زندگی زنان است که طی آن، تخمدانها به تدریج تولید هورمون استروژن را متوقف میکنند. این تغییرات هورمونی میتوانند باعث خشک شدن ترشحات واژن شده و بر سلامت جنسی و کیفیت زندگی زنان تاثیر بگذارند. در این بخش، رابطه بین علت خشکی واژن و یائسگی را بررسی می کنیم.
کاهش سطح استروژن و تاثیر آن بر واژن
یکی از اصلیترین دلیلهای خشک شدن واژن در دوران یائسگی، کاهش تولید استروژن است. این هورمون نه تنها در تنظیم چرخه قاعدگی نقش دارد، بلکه باعث حفظ رطوبت و خاصیت ارتجاعی دیوارههای واژن نیز میشود. با کاهش سطح استروژن، تغییرات زیر در واژن اتفاق میافتد:
- نازک شدن دیوارههای واژن (آتروفی واژن)
- کاهش تولید ترشحات طبیعی
- افزایش حساسیت و تحریکپذیری واژن
- کاهش جریان خون در ناحیه تناسلی
این تغییرات منجر به خشک شدن ترشحات واژن و ایجاد ناراحتی در فعالیتهای روزمره و روابط جنسی میشود.
علائم خشکی واژن در دوران یائسگی
علائم خشکی واژن بسیاری از زنان یائسه یا در مرحله پیشیائسگی:
- احساس خارش و سوزش مداوم در ناحیه تناسلی
- درد هنگام مقاربت (Dyspareunia)
- خونریزی خفیف پس از رابطه جنسی
- افزایش خطر عفونتهای واژینال
در این مرحله، زنان باید علائم را جدی بگیرند و برای مدیریت آنها از روشهای درمانی مناسب استفاده کنند.
تفاوت خشکی واژن در یائسگی و سنین جوانتر
علت خشکی واژن در خانمهای جوان و زنان یائسه متفاوت است. در حالی که در خانمهای جوان این مشکل ممکن است ناشی از استرس، مصرف داروها یا عدم تعادل موقتی هورمونها باشد، در زنان یائسه علت اصلی کاهش پایدار سطح استروژن است. این موضوع باعث میشود که خشکی واژن در زنان مسنتر شدیدتر و طولانیتر باشد.
آیا خشکی واژن در یائسگی قابل درمان است؟
بله، چندین روش درمانی برای دلیل خشک شدن واژن در دوران یائسگی وجود دارد:
- هورموندرمانی جایگزین (HRT): مصرف استروژن به شکل قرص، پچ یا کرم میتواند به افزایش رطوبت واژن کمک کند.
- مرطوبکنندهها و روانکنندههای واژینال: استفاده از محصولات مخصوص میتواند علائم را کاهش دهد.
- سبک زندگی سالم: مصرف غذاهای غنی از فیتواستروژن (مانند سویا) و ورزش منظم میتواند به تنظیم هورمونها کمک کند.
رابطه خشکی واژن با بارداری
بارداری دورهای از تغییرات گسترده هورمونی در بدن زنان است. در این دوران، بسیاری از زنان تغییراتی در میزان ترشحات واژن را تجربه میکنند. اما آیا این مشکل در دوران بارداری طبیعی است؟ در این بخش، رابطه بین علت خشکی واژن و بارداری را بررسی کرده و به دو مورد مهم، یعنی خشکی واژن بعد از زایمان و شیردهی میپردازیم.
یک) خشکی واژن بعد از زایمان
دلیل خشک شدن واژن بعد از زایمان عمدتا به تغییرات شدید هورمونی و کاهش سطح استروژن مرتبط است. پس از زایمان، بدن زنان به طور طبیعی برای مدتی سطح استروژن کمتری تولید میکند، که این امر میتواند باعث خشک شدن ترشحات واژن شود.
دلایل خشکی واژن بعد از زایمان
کاهش استروژن: پس از تولد نوزاد، میزان استروژن در بدن به طور قابلتوجهی کاهش مییابد. این کاهش، تولید ترشحات طبیعی را کاهش داده و باعث خشکی واژن میشود.
تاثیر شیردهی: تولید هورمون پرولاکتین (که برای شیردهی ضروری است) میتواند باعث سرکوب استروژن شده و خشکی واژن را تشدید کند.
دوران نقاهت پس از زایمان: در این دوران، بدن در حال بهبود و تنظیم مجدد هورمونها است. این دوره ممکن است چندین هفته تا چند ماه طول بکشد.
چگونه خشکی واژن بعد از زایمان را مدیریت کنیم؟
استفاده از روانکنندههای واژینال: برای کاهش ناراحتی در رابطه جنسی
مرطوبکنندههای واژینال: برای حفظ رطوبت طبیعی واژن
مشورت با پزشک در صورت تداوم علائم: در برخی موارد، پزشک ممکن است درمانهای جایگزین هورمونی توصیه کند.
دو) خشکی واژن در دوران شیردهی
علت خشکی واژن در خانمهای جوان که به تازگی زایمان کردهاند و در حال شیردهی هستند، اغلب به تغییرات هورمونی بازمیگردد. در این دوران، سطح بالای هورمون پرولاکتین (که تولید شیر را تحریک میکند) میتواند سطح استروژن را کاهش داده و منجر به خشک شدن ترشحات واژن شود.
چرا شیردهی باعث خشکی واژن میشود؟
افزایش پرولاکتین: این هورمون، تخمکگذاری را سرکوب میکند و در نتیجه سطح استروژن را کاهش میدهد.
تغییر در گردش خون ناحیه تناسلی: در دوران شیردهی، جریان خون در برخی از قسمتهای بدن ممکن است تغییر کند، که میتواند بر رطوبت واژن تاثیر بگذارد.
کاهش میل جنسی: تغییرات هورمونی و خستگی ناشی از مراقبت از نوزاد ممکن است باعث کاهش میل جنسی شده و بر میزان تحریک و ترشحات طبیعی واژن اثر بگذارد.
چگونه خشکی واژن در دوران شیردهی را کاهش دهیم؟
نوشیدن آب کافی: هیدراته ماندن بدن به بهبود رطوبت واژن کمک میکند.
رعایت تغذیه مناسب: مصرف مواد غذایی غنی از فیتواستروژن (مانند سویا) ممکن است به افزایش سطح استروژن کمک کند.
استفاده از محصولات مرطوبکننده: در صورت ایجاد ناراحتی، استفاده از روانکنندههای واژینال توصیه میشود.
رابطه خشکی واژن با عفونت واژن
خشکی واژن میتواند خطر عفونتهای واژینال را افزایش دهد؟ بسیاری از زنان که دچار خشک شدن ترشحات واژن هستند، متوجه افزایش عفونتهای مکرر در ناحیه تناسلی میشوند. در این بخش، به بررسی علت خشکی واژن و ارتباط آن با عفونتهای واژینال میپردازیم.
چگونه خشکی واژن باعث افزایش عفونتهای واژینال میشود؟
دلیل خشک شدن واژن میتواند تغییر در تعادل میکروبی و pH واژن باشد. واژن به طور طبیعی دارای باکتریهای مفیدی مانند لاکتوباسیلوس است که با تولید اسید لاکتیک، از رشد باکتریها و قارچهای مضر جلوگیری میکنند. زمانی که میزان ترشحات طبیعی کاهش یابد، محیط واژن قلیاییتر شده و شرایط برای رشد میکروارگانیسمهای بیماریزا فراهم میشود.
عوامل اصلی که باعث افزایش عفونت در اثر خشکی واژن میشوند:
کاهش سطح استروژن: یکی از مهمترین علتهای خشکی واژن، کاهش سطح استروژن است که منجر به کاهش ترشحات محافظتی میشود.
نازک شدن دیوارههای واژن: این مسئله باعث کاهش مقاومت در برابر عفونتها و افزایش احتمال التهاب و تحریک میشود.
افزایش حساسیت به عوامل خارجی: زنانی که دچار خشک شدن ترشحات واژن هستند، بیشتر در معرض تحریک ناشی از صابونهای معطر، محصولات بهداشتی نامناسب و لباسهای تنگ قرار میگیرند.
انواع عفونتهای مرتبط با خشکی واژن
عفونت باکتریایی واژن: یکی از نشانههای خشکی واژن میتواند مستعد شدن برای عفونت باکتریایی باشد. کاهش ترشحات طبیعی و افزایش pH واژن، باعث رشد بیشازحد باکتریهای مضر میشود که علائمی مانند ترشحات خاکستریرنگ، بوی نامطبوع و احساس سوزش را ایجاد میکند.
عفونت قارچی واژن: علت خشکی واژن در خانمهای جوان میتواند شامل استفاده از آنتیبیوتیکها یا تغییرات هورمونی باشد که منجر به کاهش لاکتوباسیلوس و افزایش رشد قارچ کاندیدا میشود. علائم شامل خارش شدید، ترشحات سفید و ضخیم و التهاب است.
عفونتهای ادراری (UTIs) : در برخی موارد، خشک شدن ترشحات واژن میتواند منجر به افزایش خطر عفونتهای مجاری ادراری شود. کمبود ترشحات طبیعی، مجاری ادراری را در برابر نفوذ باکتریهای مضر آسیبپذیرتر میکند و باعث سوزش و تکرر ادرار میشود.
چگونه میتوان از عفونتهای مرتبط با خشکی واژن جلوگیری کرد؟
حفظ تعادل هورمونی: برای زنانی که به دلیل کاهش استروژن دچار علت خشکی واژن هستند، هورموندرمانی موضعی یا استفاده از کرمهای استروژنی میتواند به بهبود ترشحات واژن کمک کند.
تغذیه مناسب و مصرف پروبیوتیکها: مصرف غذاهای غنی از پروبیوتیک مانند ماست و کفیر میتواند به حفظ باکتریهای مفید در واژن کمک کرده و از خشک شدن ترشحات واژن جلوگیری کند.
خشکی واژن به دلیل شیمی درمانی و پرتو درمانی
خشکی واژن نشانه چیست؟ یکی از مهمترین دلایل این مشکل، تاثیر درمانهای سرطان مانند شیمیدرمانی و پرتودرمانی بر عملکرد طبیعی تخمدانها و تولید هورمونهای جنسی است. بسیاری از زنانی که تحت این درمانها قرار میگیرند، دچار خشک شدن ترشحات واژن میشوند که میتواند کیفیت زندگی آنها را تحت تاثیر قرار دهد. در این بخش، علت خشکی واژن در بیماران تحت شیمی درمانی و پرتو درمانی را بررسی میکنیم.
چگونه شیمیدرمانی باعث خشکی واژن میشود؟
شیمی درمانی از داروهای قدرتمندی برای از بین بردن سلولهای سرطانی استفاده میکند، اما این داروها میتوانند تاثیرات جانبی زیادی بر سیستم هورمونی بدن بگذارند. تخمدانها که مسئول تولید هورمون استروژن هستند، به دلیل اثرات شیمیدرمانی ممکن است فعالیت خود را کاهش داده یا حتی متوقف کنند. این کاهش استروژن باعث دلیل خشک شدن واژن و بروز علائم آزاردهندهای مانند نازک شدن دیوارههای واژن، کاهش رطوبت طبیعی و افزایش حساسیت و سوزش میشود.
عواملی که شدت خشکی واژن را در شیمیدرمانی افزایش میدهند:
- نوع و دوز داروهای شیمیدرمانی
- مدت زمان درمان
- واکنش بدن به کاهش سطح استروژن
- سن بیمار (در زنان جوانتر، امکان بازگشت عملکرد تخمدانها بیشتر است)
تاثیر پرتودرمانی بر خشکی واژن
پرتودرمانی، بهویژه در ناحیه لگن، میتواند باعث آسیب مستقیم به تخمدانها شود. در زنانی که در ناحیه لگن تحت پرتودرمانی قرار میگیرند، تخمدانها ممکن است به طور کامل عملکرد خود را از دست بدهند، که منجر به خشک شدن ترشحات واژن و علائم مشابه یائسگی زودرس میشود.
عوارض پرتودرمانی که میتواند باعث خشکی واژن شود:
- کاهش شدید تولید استروژن و از کار افتادن تخمدانها
- التهاب و آسیب به بافتهای واژن که باعث کاهش ترشحات طبیعی میشود
- کاهش جریان خون در ناحیه تناسلی که میتواند منجر به علت خشکی واژن و کاهش میل جنسی شود
چگونه میتوان خشکی واژن ناشی از شیمیدرمانی و پرتودرمانی را کاهش داد؟
هورموندرمانی جایگزین (HRT) : در برخی موارد، پزشکان ممکن است هورموندرمانی جایگزین را برای افزایش سطح استروژن و کاهش دلیل خشک شدن واژن توصیه کنند. البته این روش برای همه بیماران مناسب نیست، بهویژه برای زنانی که سرطانهای وابسته به هورمون دارند (مانند سرطان سینه).
ورزش و افزایش جریان خون در ناحیه لگن: ورزشهای منظم، مانند یوگا و تمرینات کگل، میتوانند به بهبود جریان خون در ناحیه لگن و کاهش خشک شدن ترشحات واژن کمک کنند.
تغذیه مناسب و مصرف مکملهای مفید : مصرف غذاهای غنی از فیتواستروژن (مانند سویا و دانههای کتان) ممکن است در برخی موارد به کاهش علائم کمک کند.